oudwwijk
Digitaal erfgoed

Gängeskes, paden en Steggekes

De zogenaamde Gängeskes bepaalden rond 1930 het aanzicht van het dorp.

Brinken

1.Lappenbrink (Lappenbrinck)
2.Zonnebrink

Lappenbrink

Gängeskes

3.Balinkes
4.Den Hofstaegang
5.Hövvengang
6.Smalle Gang (gebouw Irene naar Wehme) (volksmond ‘Bokkensteeg)

Gängeskes Balinkes

Paden

7.Balinkpad (Burg.Bosmastraat)
8.Hilbelinkspad (Laan van Hilbelink)
9.Knikkerpad (achter Hobbyhuis) (ook genoemd Veerkantstegge)
10.Komkommerpad (tussen Kortestraat en Wooldseweg)
11.Molenpad (molenstraat)
12.Weeninkpad
13.Wheemerpad (van achter Jacobskerk naar Zonnebrink)
14.Wonderpad (vredensestraat naar Weeninpad)
Kerkepad (balinkes: verlengde van Kukelersteeg naar Gasthuisstraat.

Hilbelinkspad

Plassen

15.Kranenplas

Kranenplas, net over spoor met Cafe ‘Aurora’
Nu parkeerterrein (2020)

Pleinen

Stationsplein

24 september 1904, Graafschapbode

Steggekes

16.Asschermolensteeg (Weurden tussen oude Aldi en te Winkel)
17.Badhuissteeg (later Kloksteeg)
18.Balinksteeg (Wilhelminastraat)
19.Bosschesteeg (nog altijd)
20.Dingsteeg (Dingstraat)
21.Gemeentehuissteeg (pad tussen panden De Duif)
22.Goossenssteeg (Roelvinkstraat)
23.Goudvinkensteeg (Goudvinkenstraat)
Grutterinksteeg (Steeg Wooldstraat-Wheme- ‘tussen Gossink en Elka’)
24.Hampensteeg (markt Noord)
Jonensteeg (Jonenstraat)
25.Kalversteeg (steeg Weurden tussen Tuunte en Kasper Paul)
26.Kattensteeg (Markt)
27.Kloksteeg (achter voormalig Hotel de Klok)
28.Knijpsteeg (‘schietende op de Balinesch’)
29.Koosteeg (Koostegge) Spoorstraat
30.Kraaijenbrinksteeg (Noteboomstraat)

Kruisselbrinksteeg:
Urinoir hoek Kruisselbrinksteeg-Wooldstraat (Boek Wint.Politie,blz.68)

31.Kuchelersteeg (Wierengastraat)
32.Melatensteeg (van het gevorkte gedeelte v.d.Nieuwstraat, het smalle gedeelte)
33.Popperssteeg
34.Slatsteeg (Willinkstraat)
35.Strobantsteeg (Jonenstraat)
36.Uwlandsteeg (achter Meddosestraat)
37.Willinksteeg (Roelvinkstraat)
38.Whemersteeg (Waemerstegge- Grutterinksteeg )
39.Harmschesteeg (Kranenplas)

Kattensteeg
Foto:Hans Ubbing

Straten

40.Hoogestraat (van het gevorkte gedeelte v.d.Nieuwstraat, het brede gedeelte)

Warken

41.Geurswark

Andere ‘oude namen’
42.Starkenrode
43.Bredevoortsestraet (Misterstraat)
44.Dorpbuurt

Lees verder

Speeltuinverenigingen

Hakkelerkamp

Opgericht: 01 oktober 1958

Kindervreugd

19 juni 1950, Tubantia

Kreil

Geopend: Zaterdag 24 september 1949

Lelie

Vrees

Officieel geopend 31 juli 1954

Rozenstraat

Lees verder

Fontein Balinkes

Foto: Hans Tenbergen
Foto: Henk Mentink

1 juli 1966
aangeboden aan de bevolking
van Winterswijk
door
N.V.Bontweverij “De Batavier”
v/h J.Willink & Paschen
ter gelegenheid van haar
100-jarig bestaan
1866 – 1966

Foto: Henk Mentink
Foto: Henk Mentink
Foto:Henk Mentink
07 september 1966, Alg.Handelsblad

Mochten er ooit plannen komen om op de plaats van de fontein een aantal parkeerplaatsen te realiseren en de fontein zou daar voor moeten wijken, dan zou de fontein – een geschenk aan de hele Winterswijkse gemeenschap – over een kleine afstand verplaatst kunnen worden naar het gazon naast het beeld dat werd opgericht ter herinnering aan het werk dat Tante Riek, Helena Theodora Kuipers-Rietberg, tijdens de oorlogsjaren deed. De fontein zal daar minstens net zo goed uitkomen als op de huidige plaats.

September 2002
W.Peletier
H.Heinen

Winterswijk wilde al eerder een fontein
Lees verder

Boerenbruiloft

Graafschapbode

1938

Hendrik en Siene
De bruid wordt opgehaald
Graafschapbode
Wi-j gaot nog neet nao hoes,
Nog lange neet nao hoes.
De krentenwegge
Algemeen Handelsblad
Bruid en Bruidegom maken een praatje
Graafschapbode
Graafschapbode
Lees verder

Markt

Marktagente Winterswijk

De eerste jaarmarkt te Winterswijk werd gehouden in het jaar 1531.
Hertog Karel had er zijn toestemming voor gegeven, zoals blijkt uit den volgenden brief:

“Item op ten X den dach Septembris heeft mijn genedige lieve heer die van Wynterswyk gegeven eynen jaemarckt alle jaer op oer kermnissavont to holden, eynen dach lanck gedurende,
Ind S.F.G.(Seine Fürstl. Genaden) hebben allen denghenen die marckt versuecken, uyt ind weder in oer gewairsame geleydet ind geveylicht.
Inhalt des placaetz, die van Wynterswyk dairaff hebben”
(Veertien Reg.Archief Rekenkamer)

In 1849 had men zeven marktdagen te Winterswijk, n.l.
1.Donderdag voor Palm-Zondag (beestenamrkt)
2.De laatste Donderdag in April
3.Donderdag voor St.Jan in Juni
4.Donderdag voor St.Jacob
5.Dinsdag voor St.Michaël
6.De laatste Donderdag in October
7.De laatste Donderag in November
De kermis begon des Woensdag voor St.St.Michaël; dat is des daags na de groote jaarmarkt.

B. Stegeman, Het oude Kerspel Winterswijk, blz.410

27 december 1884, Graafschapbode
1935
1981
1982
Lees verder

Carnaval

Prins Theo Hartjes
Prins Wiggers

Carnaval van Windhunde met Borken en Oldenzaal

WINTERSWIJK — 29-01-1966, Tubantia

De snel groeiende algemene Winterwijkse carnavalsvereniging
„De Windhunde” heeft het programma bekend gemaakt voor de komende carnavalsdagen.
Morgenavond gaan De Windhunde voor de tweede keer naar Borken om medewerking te verlenen aan het grote carnavalsfeest in de grote Grenzlandhalle. De belangstelling van de Winterswijkers hiervoor is bijzonder groot.
Zaterdagmiddag 19 februari wordt de jaarlijkse optocht gehouden met als eindpunt het gemeentehuis, waar burgemeester J. B. Vlam de sleutel zal overhandigen aan prins Hermanus I, die dan voor drie dolle dagen het bewind over Winterswijk in handen zal nemen.
Ook de stadtdirektor en de burgemeester van Borken zullen bij deze overdracht aanwezig zijn. De optocht zal groter zijn dan in voorgaande jaren. In de stoet, die weer vooraf zal worden gegaan door Excelsior, zal onder andere ook het grote fanfarekorps uit Borken meelopen.
Ooit een prachtige koppengroep, waaraan maanden is gewerkt, zal meemarcheren. Voorts zal er dit jaar een echte prinsenwagen zijn.
Aan de jeugd wordt bijzonder veel aandacht besteed. De Windhunde rekenen weer op een groot aantal gekostumeerde kinderen. Er wordt verder een ballonwedstrijd gehouden. Aan elke ballon wordt een kaart bevestigd; voor de verstkomenden zijn een aantal prijzen beschikbaar gesteld.
Bij het gemeentehuis zullen de ballonnen gelijktijdig worden losgelaten. Na afloop van de optocht wordt in zaal Nijenhuis een groot kindercarnaval gehouden.
Omstreeks zes uur zal het stadsbestuur van Borken en burgemeester J. B. Vlam een koffietafel worden aangeboden.
De Windhunde zelf vieren ’s avonds in zaal Nijenhuis het carnaval met een groot gekostumeerd balmasqué. Zondag en dinsdag, respectievelijk 20 en 22 februari, zullen er in zaal Nijenhuis twee grote carnavalsavonden worden gehouden voor iedereen.
De Windhunde gaan dit jaar ook deelnemen aan de carnavalsoptocht in Oldenzaal. Er zal o.a. worden meegelopen door een koppengroep en de acht dansmarietjes. De hofkapel van De Windhunde, bestaande uit leden van Excelsior, zal mede van de partij zijn in Oldenzaal. Dit is een hoge onderscheiding voor deze kapel, die de laatste jaren is uitgegroeid tot één van de beste kapellen uit de omgeving.

Lees verder

‘Russisch kanon’

Kort na de bevrijding bood een schroothandelaar een Russisch kanon aan de heer Harm Westerdiep, garagehouder aan de Misterstraat, te koop aan.
Het betrof overigens geen echte koop, maar een ruil, want Westrdiep betaalde met een aantal oude motoren en oud ijzer.
Eigenlijk was er ook geen sprake van een kanon, maar van een loop.
Voorlopig belandde het 1500 kilo zware gevaarte achter een muurtje bij de zaak en werd er nauwelijks nog naar gekeken.
Enkele maanden later kwam er een heer bij de garage aan de Misterstraat informeren of het juist was, dat de heer Westerdiep inderdaad de loop van een kanon bezay. Op de vraag wie hij was, bleek het iemand van het Ministerie van Defensie te zijn, die bezig was oorlogsbuit op te sporen en in beslag te nemen.
Westerdiep vroeg hoe het mogelijk was dat ze in Den Haag konden zien, dat er in Winterswijk achter een muurtje een kanonsloop lag en wie dit had verraden. Een complete tank in Doetinchem zou dan toch zeker ook wel in beslag worden genomen. Die bleek van de gemeente Doetinchem te zijn.
Was dat dan geen oorlogsbuit? Toen Westerdiep vertelde, dat het de bedoeling was de loop op een voetstuk te plaatsen en deze voor de garage als curiositeit neer te zetten, kreeg hij de raad een brief naar het ministerie te schrijven met uiteenzetting van zijn plannen.
De brief zou dan bij de bezoeker uit Den Haag op het bureau komen en deze gaf de verzekering, dat hij gunstig over het plan zou oordelen. Wel moest Westerdiep een bedrag aan de staat betalen van honderd gulden, In feite werd het kanon dus twee keer gekocht.

Omzwervingen
Duitse soldaten van de Vijftiende Pantserdivisie hadden gedurende de oorlog vier van dergelijke kanonnen buitgemaakt, waarschijnlijk niet ver van Stalingrad. Het is ook mogelijk dat het bij Rostock was. Na omzwervingen in Europa zijn de Duitsers er mee in Frankrijk terechtgekomen, waar ze tegen het geallieerde invasieleger in Normandië werden ingezet. Ook in Nederland werden ze gebruikt.
Eén van de vier kanonnen moet in Arnhem een voltreffer hebben gekregen en met de drie andere kwamen de Duitsers naar de Achterhoek. Op 29 maart 1945 zou er nog mee op de Engelsen in de buitenwijken van Bocholt zijn geschoten. In maart 1945 stond het ene bewuste kanon, samen met enkele andere stukken geschut, opgesteld in de buurt van houthandel Meerdink aan de Parallelweg op de Houtlading met de bedoeling de uit het zuiden naderende geallieerden te bestoken.
Kennelijk hadden de Duitsers bij hun toch wat overhaaste vertrek niet de tijd of de gelegenheid het kanon mee te nemen, want een boekje over de bevrijding van Winterswijk, dat door de heren Aalders en Ruwhof is geschreven, staat dat op de dag van de bevrijding, op vrijdag 30 maart dus, dichte op-stijgende rookwolken in de richting van het station waren te zien.
Die bleken achteraf afkomstig te zijn van door de Duitsers in brand gestoken kanonnen. Twee andere zouden door de Duitsers op hun terugtocht zijn meegenomen. Doordat de Duitsers voortijdig de aftocht bliezen, zal Winterswijk ongetwijfeld heel wat ellende zijn bespaard.
Er staat een vrij uitvoeirge tekst op het kanon, maar die blijkt hoofdzakelijk technische informatie te bevatten. Het enige dat een beetje redelijk is te vertalen is dat het houwisterkanon in 1937 werd gebouwd. Verder lijkt er iets op te staan wat betreft het kaliber en dat zou dan 52 milimeter moeten zijn, maar het lijkt, gezien de doorsnede van de loop, nogal twijfelachtig of dat wel juist is.

Belangstelling
Het was dus al vrij snel na de bevrijding, dat Westerdiep in het bezit kwam van het kanon. Het onderstel heeft nog geruime tijd bij het houttransport op de Houtlading dienst gedaan. Vooral in de jaren vijftig trok het Russisch kanon veel belangstelling van Duitsers. Sommigen lieten zich bij de buit fotograferen- iets dat Westerdiep niet zo kon waarderen.
‘Misschien hadden ze er zelf nog wel mee geschoten” , heeft hij wel eens opgemerkt. Bij de verhuizing van het bedrijf in 1981 ging het kanon mee naar de Tuunterstraat. Bij de opheffing van het garagebedrijf besloot J.H.Westerdiep (eveneens Harm, zoon van de hierboven genoemde) het Russisch kanon te schenken aan de Vereniging Het Museum. Voorwaarde was (en is), dat het hoe dan ook in Winterswijk zal blijven. Daarom staat het nu sinds april dit jaar in de tuin van Feriks. Hopelijk een rustpunt na zo vele omzwervingen.

Willem Peletier
Freriks Nieuws, augustus 2008, nr.125

Het Russisch Kanon
1945
Lees verder

Koude record

27 januari 1942: -27,4 Winterswijk
Waarneming: Jaap Langedijk

“Ik werd wakker omdat de wekker stil bleef staan. Door de kou was de olie stroop geworden. Toen ik naar het weerhuisje liep, was het helemaal helder. Toen viel er een soort fijne poolsneeuw die prachtig schitterde. Mijn vinger vroor direct aan de thermometer vast. Tot mijn verbazing wees de thermometer min 27,4 graden celsius aan”


Jaap Langedijk

Lees verder