oudwwijk
Digitaal erfgoed

Nieuwe namen?

Gerrit Willem Wiggers


Geboren 28 december 1906 – Winterswijk
Overleden 6 november 1944 – Menden, DEU, leeftijd bij overlijden: 37 jaar oud Besteller, groentenhandelaar

Aangifte pas op 06-03-1945. [akte 85]
Zijn vrouw komt uit Suderwick, maar heeft de Nedl.nationaliteit
Ze woonde vanaf 05-01-1939 Leliestraat 4 Daar is op 28-11-1943 een zoontje, 5 mnd oud, overleden
Ze hadden nog 6 kinderen.
Haar ouders, Boesveld-Lorwink, zijn later ook naar Winterswijk gekomen en hier overl. 1951 en 1952

Jan Albert Meerdink

Jan Albert Meerdink, [woonde Meddo 30 bakkerij] nog geen aanwijzing gevonden.
Hij was een zwager van Gerrit Mulder. Peletier heeft blijkbaar met hem gesproken [zie deel 3b, blz.68]

Catharina Gerhardina Weenink


Geb, 04-11-1920 Weurden 39 gaat als ze 8 jaar is met haar ouders naar Velsen en later naar Enschede. overl. 1944.
Zie slachtoffers met de naam W.

25 februari 1944, bombardement Venray.
Zou hij slachtoffer kunnen zijn?
Lees verder

Catrien Weenink 23 jaar

WEENINK                   23 jaar
Roepnaam: Catrien
Voornamen: Catharina Gerhardina
Geb:04-11-1920 te Winterswijk
Overl.22-02-1944 te Enschede
Begraven: Oosterbegraafplaats Enschede
Ouders: Johan Wilhelm Weenink ( 01-10-1884 te Winterswijk-overl.12-01-1946 te Enschede) en (getr.28-04-1910 te Enschede) Frederika Johanna Tuithof (23-06-1887 te Apeldoorn-overl.15-02-1948 te Enschede)
Partner: Wilhelmus van der Veen (..-..-.. te ………..-overl…-..-..te)
Trouwdatum:..-..-.. te ……………
Kinderen:1 Carolina Aleida
Beroep:
Woonadres: Blekerstraat 271, Enschede
Groep:Burgerslachtoffer

Ze gaat in 1928 met haar ouders eerst naar Velsen en later naar Enschede
Getrouwd in 1940 met Wilhelmus van der Veen, textielarbeider [hij hertrouwde later met Maria Knegt]
Woonde in de oorlog Blekerstraat 271, Enschede. Dit is vlak bij de machinefabriek Sanders, die op 22-02-1944
bestookt is met brisantbommen. Ook haar dochter Karolina Aleida, [Lientje] 3 jaar komt dan om.

Het zou gaan om vergissingsbombardement maar volgens nazaat van Sanders:
Omdat de fabriek onderdelen maakte voor de V1 en V2-wapens van de Duitsers, was er volgens hem sprake van een bewust bombardement.
Zijn theorie wordt ondersteund door het feit dat de brisantbommen precies in de buurt van de fabriek vielen. En Sanders stond bij de geallieerden
op een lijst van ‘foute fabrieken’. Van het vliegtuig dat de brisantbommen afwierp, is in de archieven weinig terug te vinden, dit in tegenstelling tot
de 32 andere Liberators die Enschede bombardeerden. „Iets teveel toeval allemaal”, zegt Sanders.
Bron: Erna Kortschot

29-02-1944
Lees verder

Henk Riggelink 32 jaar

IN BEWERKING

Riggelink 32 jaar
Roepnaam: Henk
Voornamen: Hendricus
Geboren:01-05-1912 te Winterswijk
Overleden: 06-09-1944 te Winterswijk
Ouders: Derk Jan Riggelink (01-04-1885 te Winterswijk -28-03-1961 te Winterswijk) en (getr.04-08-1911 te Winterswijk) met Hendrika Helena Hijink (13-06-1889 te Winterswijk -03-05-1984 te Winterswijk)
Partner: Janna Berendina Hendrika Deunk (19-04-1913 Winterswijk – 11-03-1975 Winterswijk)
Trouwdatum: 20-05-1935 te Winterswijk
Adres: Oostervoort 13
Kinderen: 4
Jan 1935, Bernard 1937, Helena 1940, Willy 1943.
Beroep: Postbode
Groep: Dwangarbeid


Brief Zondag 30/7 ’44

Lieve Vrouw en kinderen
Even een brief van mij. Hoe gaat het jullie allen nog goed gezond? met mij gaat het best, wat ik voor jullie ook hoop.
op het oogenblik zit ik hier in het lager. ik ben gsiteravond hier gekomen tot maandagmorgen dan ga ik weer naar Gelmer naar dat huis. mijn voet is weer zoo goed als beter. ik ben er hier niet mee naae de dokter geweest doch ik heb het daar op de boer maar een paar dagen van genomen en heb daar gerust nu werk ik weer volop. hoe gaar het bij jullie alles nog bij het oude veel schrijven kan ik nog niet want ik weet nog niet veel daar het nog maar 14 dagen geleden is dat ik thuis ben geweest. je kunt er ongeveer op rekenen dat ik over 14 dagen als alles goed is weer thuis kom of ik dan met verlof of met vrije tijd kom weet ik nog niet. doch dat zullen jullie wel hooren. ik heb van de week van die boer nog een nieuwe vulpenhouder gekregen daar schrijf ik nu deze brief mee doch er zat niet zoo’n houder aan waar ik ze mee op het vestje vast kan steken nu valt hij er nog wel eens uit
Probeer een ‘hanna’ of je er nog een kunt krijgen bij baarschers of bij Albrecht of bij Holders in de Misterstraat.
Hoe sta je met je geld. nog genoeg. niet te zuinig wezen en maar koopen wat je nodig hebt hoor.
verder weet ik ook al geen nieuws. Hoe is het met onze willy en zusje zijn ze nog zoet? en met jan denkt hij nog wel eens aan die woorden die ik hem gezegd heb of is hij altijd nog ondeugend? ik hoop van niet. nu moet je gauw terug schrijven hoor! en allen de hartelijke groeten en duizend zoenen van je liefhebbende man en Vader die jullie nooit vergeet.
daaaaaaaaaaag. H.Riggelink

Trouwfoto
Zijn echtgenote met de twee jongste kinderen
PTT-ers in Münster
April 1946
Henk’s laatste brief, 30 juli 1944
Aangifte 07 september 1945 gemeente Winterswijk
Foto: Hans Tenbergen, 2020
Lees verder

Diverse slachtoffers

IN BEWERKING

ARDENNEN VAN, HENRI                          12 jaar

Evacuee
Denzelfden dag (28 Sept.dus) werd enkele uren later een tweede aanval op dit punt gedaan, waarbij helaas wel slachtoffers vielen. In de onmiddelijke omgeving van perceel L 190, langs de spoorlijn gelegen, werden twee deerlijk verminkte lijken gevonden. Bij identificatie bleken de slachtoffers twee jongens te zijn te weten:
J.H. Wagemans, 15 jaar, wonende te Cuijk en alhier geevacueerd.
Henri van Ardennen, 12 jaar, wonende te Rijswijk en eveneens hier geevacueerd.

Aangifte overlijden 30 september 1944 gemeente Winterswijk

BAUER, HEINZ                 18 Jaar

Een v.d. laatste twee Duitse soldaten in Winterswijk. 
Door de geallieerden neergeschoten nabij School O

ENDE VAN DER JOHANNES               12 Jaar

Evacuee
Op 16 Febr. ’45, ’s middags ongeveer kwart over een, werden door twee Amerikaansche bommenwerpers een 30-tal brisantbommen boven onze gemeente afgeworpen, 14 splinterbommen van zwaar kaliber (80 lb.) kwamen in de omgeving van perceel Oostervoort 48 terecht. Dit had tot noodlottig gevolg, dat twee personen, die zich voor genoemd perceel bevonden, door scherven doodelijk werden getroffen, t.w.:
G.E. Lammers, wonende Iepenstraat 20, en
J.F. v.d.Ende, wonende te Gouda en alhier geevauceerd in de Berkenstraat 32.

Aangifte overlijden 17 februari 1945 gemeente Winterswijk

ENSERINK, EGBERT                     33 Jaar

Erelijst van Gevallenen

Eppie (Egbert Enserink ) zat in het verzet in Gorssel. 33 jaar. De hele familie was gelovig en fanatiek in het verzet. Zijn broer was al naar een kamp gestuurd en zijn vader ondergedoken.
Eppie ging echter gewoon door, maar werd verraden. 
Hij werd weggevoerd naar Gladbeck en moest puinruimen begin 1945. Hij raakte ondervoed en uitgeput en werd op sterven na dood op straat gegooid.Strompelend ging hij op weg naar liefst thuis in Gorssel. 
Een vrachtwagen pikte hem op, maar Gorssel zou te ver zijn. Hij kwam terecht in het Algemeen Ziekenhuis in Winterswijk. 
Zijn vader, broer en zijn echtgenote konden hem daar nog zien . 
Op zijn vreselijk vervallen gelaat kon hij nog een glimlach toveren en zei: ‘Veilig in Jezus armen’ . Egbert Enserink 04-02-1945
Erelijst van Gevallenen, blz. 823, no.5.
Zijn broer heeft hem met de wagen mee naar huis genomen. 
Zelf kon de familie niet naar de begrafenis i.v.m. hun verzetsactiviteiten. Een krans van onderduikers dekte de eenvoudige kist.

Aangifte overlijden 07 februari 1945 gemeente Winterswijk

FEKKES-BOGAERDT VAN DEN ,JOHANNA MARIA    43 jaar

 Echtgenote van Willem Fekkes

5 October 1944 werd op de Misterweg, ter hoogte van perceel B 93, een auto door Jabo;s met de boordwapens beschoten.
De auto brandde geheel uit en tusschen de wrakstukken werden twee geheel verkoolde lijken gevonden. Het bleken te zijn:

Aangifte overlijden 07 oktober 1944 gemeente Winterswijk

Johanna Fekkes-Bogaerdt, oud 43 jaar, wonende te Rotterdam, en Maria Fekkes, oud 21 jaar, eveneens te Rotterdam woonachtig. (zie Maria Fekkes)

FEKKES, MARIA JOHANNA                 21 jaar 

5 October 1944 werd op de Misterweg, ter hoogte van perceel B 93, een auto door Jabo;s met de boordwapens beschoten.
De auto brandde geheel uit en tusschen de wrakstukken werden twee geheel verkoolde lijken gevonden. Het bleken te zijn:
Johanna Fekkes-van den Bogaert, oud 43 jaar, wonende te Rotterdam, en Maria Fekkes, oud 21 jaar, eveneens te Rotterdam woonachtig.

Aangifte overlijden 07 oktober 1944 gemeente Winterswijk

GOKKE, NICOLAAS DOMINICUS ANTONIUS            32 jaar

Evacuee- NSB

Bij een luchtaanval op het Spoorwegemplacement van 9 Maart, ’s namiddags plm. 2 uur, kwamen bommen neer op de Parallelweg en op Keizers. De verwoesting was groot. Deze aanval kostte twee menschenlevens. Gedood werden:
E.H.W.Weenink, 41 jaar, Keizersdwarsweg 6 en
M.L. Lichtenberg, 24 jaar, Iepenstraat 20.
Genoemde Weenink was een S.D.-agent en had zich juist ingewerkt in een illegale strijdersgroep met het doel de zaak “op te rollen”.
Ook in de Leliestraat en omgeving vielen bommen, die behalve aanzienlijke vernielingen, ook weer twee slachtoffers maakten, t.w.:
J.B.Huitink, 54 jaar, 3e Gasthuisstraat 17, en

de evacue N.D. Gokke, 32 jaar, Leliestraat 11 I.

Aangifte overlijden 12 maart 1945 gemeente Winterswijk

JAGERSBERG , GUNTHER          25 Jaar

Duitse soldaat
Een v.d. laatste twee Duitse soldaten in Winterswijk. 
Door de geallieerden neergeschoten nabij School O

JANSEN , JAN                      33 jaar

Tenslotte vielen op 28 maart 1945 ook bommen in de omgeving van de Scholtenenk, waarbij helaas ook weer slachtoffers vielen. Gedood werden:
L.ter Horst en

Aangifte overlijden 03 april 1945 gemeente Winterswijk

J.Jansen (afkomstig uit Utrecht)

KEMPEN VAN, HENDRIK JOSEPH                   41 jaar

Brandweerpolitie

Denzelfden dag (28 Sept.dus) werd enkele uren later een tweede aanval op dit punt gedaan, waarbij helaas wel slachtoffers vielen. In de onmiddelijke omgeving van perceel L 190, langs de spoorlijn gelegen, werden twee deerlijk verminkte lijken gevonden. Bij identificatie bleken de slachtoffers twee jongens te zijn te weten:
J.H. Wagemans, 15 jaar, wonende te Cuijk en alhier geevacueerd.
Henri van Ardennen, 12 jaar, wonende te Rijswijk en eveneens hier geevacueerd.
Door boordvuur werd ook nog een opperwachtmeester van de Brandweerpolitie doodelijk getroffen 

Aangifte overlijden 29 september 1944 gemeente Winterswijk

LUXEN, JANKE             49 jaar

Evacuee
In den namiddag van 21 maart 1945, ongeveer half vijf, werden door overvliegende bommenwerpers 8 brisantbommen afgeworpen, die neerkwamen op de Groenloscheweg en omgeving, op dezelfde hoogte van de punten, die den vorigen dag reeds getroffen waren. De gevolgen waren verschrikkelijk. De perceelen Groenloschenweg 32 en 34 werden getroffen, en fel laaide een brand op. Door personeel van de Opruimings- en Herstellingsdienst werden 5 lijken geborgen. De slachtoffers waren Mevr.Willink en vier leden van een geevacueerde Haagsche familie, de heer en Mevr. v.Santen en dochter, en J. Luxen, eveneens een evacuee, die tijdelijk hun intrek hadden genomen in dit perceel.

Aangifte overlijden 23 maart 1945 gemeente Winterswijk
Friese Courant, 9 april 1945

MEIJER, GERHARDUS 46 Jaar

Gefusilleerd
Meijer was de kapitein van de Staatsbrandweerpolitie die in het kantoor van de staf daarvan werd neergeschoten door de Duitse verbindingsofficier Wilkens, nadat hij geweigerd had de ca. 120 man die niet ondergedoken waren af te marcheren naar Doesburg om ze in handen te stellen van de O.T. Hij was zelf ook NSB’er, maar dit ging hem zelfs te ver. Zijn vrouw maakte het verhaal zó, dat hij door de Duitsers geëxecuteerd was, zodat hij als verzetsman begraven kon worden en zij het pensioen kon toucheren.

Op de grafsteen staat:
Mijn lieve man
Gerhardus Adelbert Meijer werd op 10 oct.1944 te Winterswijk door de Duitschers gefusllieerd, Hij stierf aldaar in den ouderdom van 46 jaar.
Rust in vrede Gerhard.

ROEMERS, MALINA 43 Jaar

Vermoord
Moordzaak
Op 12 juni 1944 werd bij de politie de verdwijning gemeld van de 43-jarige Duitse vrouw Roemers. Die morgen zou zij met de 60-jarige O. zijn meegegaan naar het Woold .Een week later werd zij daardoor aangetroffen. 
Na intensief onderzoek, geleid door Velle, volgde enkele weken later door de Gestapo in Duitsland de arrestatie van de Winterswijker O. Hij bekende het slachtoffer in het Woold met de scherpe kant van een schop om het leven te hebben gebracht. Nadien had Velle de schedel van de Duitse vrouw op zijn bureau staan, In de kaak bevonden zich gouden tanden. Velle had het hoofd meegenomen, het uitgekookt en daarna op zijn bureau geplaatst. Hij begroette het iedere morgen met een opgewekt “Goede morgen, Malina”; velen ergerden zich daaraan, Velle zei destijds zelf over die schedel: “Deze schedel is van het slachtoffer en binnenkort staat de schedel van de dader ernaast.”
Toen deze zaak bekendheid kreeg, wekte dit de nodige opschudding, waarna de schedel in beslag werd genomen en bijgezet in het graf van de vermoorde op het R.K.Kerkhof.

Aangifte overlijden 20 juni 1944 gemeente Winterswijk
Alg.handelsblad, 24 juni 1944

SANTEN VAN, CORNELIS                                 52 jaar 

Evacuee
In den namiddag van 21 maart 1945, ongeveer half vijf, werden door overvliegende bommenwerpers 8 brisantbommen afgeworpen, die neerkwamen op de Groenloscheweg en omgeving, op dezelfde hoogte van de punten, die den vorigen dag reeds getroffen waren. De gevolgen waren verschrikkelijk. De perceelen Groenloschenweg 32 en 34 werden getroffen, en fel laaide een brand op. Door personeel van de Opruimings- en Herstellingsdienst werden 5 lijken geborgen. De slachtoffers waren Mevr.Willink en vier leden van een geevacueerde Haagsche familie, de heer en Mevr. v.Santen en dochter, en J. Luxen, eveneens een evacuee, die tijdelijk hun intrek hadden genomen in dit perceel.

Aangifte overlijden 23 maart 1945 gemeente Winterswijk

SANTEN VAN-VAN BAALEN, JOHANNA 49 jaar

Evacuee
In den namiddag van 21 maart 1945, ongeveer half vijf, werden door overvliegende bommenwerpers 8 brisantbommen afgeworpen, die neerkwamen op de Groenloscheweg en omgeving, op dezelfde hoogte van de punten, die den vorigen dag reeds getroffen waren. De gevolgen waren verschrikkelijk. De perceelen Groenloschenweg 32 en 34 werden getroffen, en fel laaide een brand op. Door personeel van de Opruimings- en Herstellingsdienst werden 5 lijken geborgen. De slachtoffers waren Mevr.Willink en vier leden van een geevacueerde Haagsche familie, de heer en Mevr. v.Santen en dochter, en J. Luxen, eveneens een evacuee, die tijdelijk hun intrek hadden genomen in dit perceel.

Aangifte overlijden 23 maart 1945 gemeente Winterswijk

SANTEN VAN, EMMY               16 jaar

Evacuee
In den namiddag van 21 maart 1945, ongeveer half vijf, werden door overvliegende bommenwerpers 8 brisantbommen afgeworpen, die neerkwamen op de Groenloscheweg en omgeving, op dezelfde hoogte van de punten, die den vorigen dag reeds getroffen waren. De gevolgen waren verschrikkelijk. De perceelen Groenloschenweg 32 en 34 werden getroffen, en fel laaide een brand op. Door personeel van de Opruimings- en Herstellingsdienst werden 5 lijken geborgen. De slachtoffers waren Mevr.Willink en vier leden van een geevacueerde Haagsche familie, de heer en Mevr. v.Santen en dochter, en J. Luxen, eveneens een evacuee, die tijdelijk hun intrek hadden genomen in dit perceel.

Aangifte overlijden 23 maart 1945 gemeente Winterswijk
Foto: Hans Tenbergen, 2020

SELLE TE, BERTUS           29 Jaar

Selle te, Bertus Jacobus                                 
Burgerslachtoffer
Ravenhorsterweg
Geb:24-07-1915 te Winterswijk
Overl:20-03-1945 te Winterswijk
Ouders: Derk Willem te Selle en Grada Johanna Demkes
Partner:Janna Geertruida Slotboom
Beroep: Timmerman
Groep: Burgerslachtoffer Ravenhorsterweg Bombardement
Bron:W.Lelieveld  

Aangifte overlijden 21 maart 1945 gemeente Winterswijk

SELLE TE, DERK  56 jaar

Selle te, Derk Willem                                      
Burgerslachtoffer
Ravenhorsterweg
Geb:03-06-1888 te Winterswijk
Overl:20-03-1945 te Winterswijk
Ouders: Bertus Johannes te Selle en Theodora Berenschot
Partner:Garda Johanna Demkes
Beroep: Timmerman/aannemer
Groep: Burgerslachtoffer Ravenhorsterweg Bombardement 
Te Selle Derk, NSB-vader van Bertus.
Bron:W.Lelieveld

Aangifte overlijden 23 maart 1945 gemeente Winterswijk

TROMPETTER, GESIENA    29 Jaar

Moord?  ten huize van J.F.Velle
Op 7 juli 1944 was het de opperluitenant Velle zelf die politieassistentie nodig had. Hoofdwachtmeester Renshof werd door rechercheur Odding verzocht om zich zo spoedig mogelijk naar de woning van Velle te begeven op het Weurden 55. Hij trof daar rechercheur Odding, Velle en de zwaargewonde. 29 jaar oude huishoudster van Velle aan, die zich volgens Velle en Odding met het dienstpistool van Velle, dat toevallig op het bureau lag, door het hoofd heeft geschoten. Aanleiding tot deze zelfmoord: angst en onzekerheid omtrent de afloop van de oorlog en het feit dat Velle haar de deur had gewezen. 
Enige dagen daarvoor had de vrouw van Velle Winterswijk verlaten, omdat Velle een verhouding had met de huishoudster. Velle had wroeging over het vertrek van zijn vrouw. Hij verzocht zijn huishoudster de woning te verlaten; hij wilde zijn buitenechtelijke verhouding met haar beeindigen, omdat hij zijn vrouw weer thuis wilde hebben. Ze zei:”Nou Jean, ik ga vanavond nog weg.”.
Hierop liep ze naar het bureau, greep het dienstpistool en schoot zich door de rechterslaap. Diezelfde avond overleed de huishoudster, zonder nog bij kennis te zijn. 
Van deze zelfdoding werd door de Winterswijkse gemeenschap met gemengde gevoelens kennis genomen. 
Velle verzuimde de autoriteiten van dit voorval in kennis te stellen en tekende daarmee in feite voor zijn eigen gedwongen overplaatsing.
Was het zelfmoord?  

Aangifte overlijden 08 juli 1944 gemeente Winterswijk

Op 27 maart 1943 ontving de politie van Kerkrade een brief van een zekere K. met de volgende inhoud:
Zeer Geachte Heer, Als N.S.B.-er voel ik mij verplicht u mede te deelen dat in ’t Smulhuis te Bleijerheidestr. 2 meisjes aan ’t bedienen zijn die van joden afkomst zijn ’t zijn de twee gezusters Trompetter, de oudste ervan staat aan de cassa en voor de bediening de jongste is voor de bediening. Als jood zijnde behooren ze aan ’t werk en niet als winkelmeisjes die plaats kan ’n ander bekleeden. Hopende dat mijn bericht aan ’t goede adres is verblijf ik in afwachting een getrouw N.S.B.-er.

In Kerkrade in oorlogstijd werkte in een ijssalon een Margaretha en Gesina Trompetter (zussen). Betr. politieman oordeelde dat zij half-joods waren.

Mij is nog niet duidelijk of het om dezelfde Gesina gaat, maar wellicht kan het een aanknopingspunt zijn.

WAGEMANS, JOHANNES                    15 jaar 

Evacuee
Denzelfden dag (28 Sept.dus) werd enkele uren later een tweede aanval op dit punt gedaan, waarbij helaas wel slachtoffers vielen. In de onmiddelijke omgeving van perceel L 190, langs de spoorlijn gelegen, werden twee deerlijk verminkte lijken gevonden. Bij identificatie bleken de slachtoffers twee jongens te zijn te weten:
J.H. Wagemans, 15 jaar, wonende te Cuijk en alhier geevacueerd.
Henri van Ardennen, 12 jaar, wonende te Rijswijk en eveneens hier geevacueerd.

Aangifte overlijden 02 oktober 1944 gemeente Winterswijk

WEENINK, E.H.W.                           41 jaar

Bij een luchtaanval op het Spoorwegemplacement van 9 Maart, ’s namiddags plm. 2 uur, kwamen bommen neer op de Parallelweg en op Keizers. De verwoesting was groot. Deze aanval kostte twee menschenlevens. Gedood werden
E.H.W.Weenink, 41 jaar, Keizersdwarsweg 6 en
M.L. Lichtenberg, 24 jaar, Iepenstraat 20.
Genoemde Weenink was een S.D.-agent en had zich juist ingewerkt in een illegale strijdersgroep met het doel de zaak “op te rollen”.   

Aangifte overlijden 10 maart 1945 gemeente Winterswijk

WIGGERS, GERRIT WILLEM 37 jaar

Geb: 28-12-1906 te Winterswijk
Overl:06-11-1944 Menden, DEU
Ouders: Berend Hendrik Wiggers (ovl.10-11-1944) en Hendrika Willemina te Lindert
Partner: 19-01-1929 Johanna Wilhelmine (a) Boesveld
Beroep: Besteller, groentenhandelaar

WINKEL TE, JOHAN            64 Jaar

Burgerslachtoffer
Inslagstraat 22 
Geb:28-06-1880 te Winterswijk
Overl.:10-12-1944 te Winterswijk
Ouders:Berend Hendrik te Winkel en Aleida Christina ten Haken
Partner:Engelina Bartha Truitje Bloten
Beroep:Winkelier
Groep:Burgerslachtoffer    Inslagstraat 22
Bron:W.D.Lelieveld. Oprichter NSB Winterswijk

Aangifte overlijden 11 december 1944 gemeente Winterswijk

WINKEL TE-BLOTEN, ENGELINA               48 jaar

Bloten,Engelina Bartha Truitje           
Burgerslachtoffer
Inslagstraat 22
Geb:01-12-1896 Westervoort
Overl:10-12-1944 Winterswijk
Ouders: Jan Bloten en Mina Aleida Weggelaar
Partner: Johan te Winkel
Groep: Burgerslachtoffer, Inslagstr.22
Bron:W.D.Lelieveld

Aangifte overlijden 11 december 1944 gemeente Winterswijk
Lees verder

Kerstlichtjes 2019

Geallieerde graven
24 december 2019 17.00 uur Alg.Begraafplaats Waliënseweg

Kerstlichtjes 2019
Initiatief van Jeanette van Beem, Joke Verwey en Margot van den Berg
Foto: Inge Klein Gunnewiek
Lees verder

Geallieerde gesneuvelden

Op de Algemene Begraafplaats in Winterswijk liggen 50 geallieerden.
41 wie omgekomen zijn bij het crashen van bommenwerpers boven Winterswijk en 9 wie zijn omgekomen bij de invasie in het Woold.
Twee slachtoffers uit het Woold zijn echter onbekend gebleven en er staan dan ook twee stenen van de onbekende soldaat.
Ook is Derek Sheldon omgekomen bij de crash op 1 mei 1943. Echter van zijn lichaam is niets teruggevonden, waardoor hij geen graf gekregen heeft in Winterswijk.

1948
Foto: Ecal

Alle foto’s van de graven van geallieerde slachtoffers zijn van
W.Stapelkamp, fotograaf voor Oud-Winterswijk.

Foto: Hans Tenbergen, 2020
Lees verder

Geallieerde slachtoffers Woold

Op 30 Maart 1945 sneuvelden de volgende soldaten tijdens de invasie  in het Woold

James Bateman 31 jaar
George Beecroft 23 jaar
Albert Clark 18 jaar
Walter Clark 36 jaar
George Lobley 30 jaar 
Donald Parkman 18 jaar 
Kenneth Webber 27 jaar 
Onbekende soldaat 
Onbekende soldaat



Luitenant-Kolonel 
Frederick Henry Howard
Geb. 25 Februari 1915 – Overl.6 Mei 2000



Hij was een Britse officier aan wie tweemaal het militaire kruis (MC) voor moedig optreden tijdens operaties werd toegekend en later de orde voor dapperheid en verdienste (DSO) kreeg voor de bevelvoering van het 1st Bataljon Lichte Infanterie Oxfordshire en Buckinghamshire

Dit is het onderdeel dat op 30 maart 1945 in het Woold in gevecht geraakt met de Duitse bezetter en men lijdt forse verliezen. Officier Howard is bij deze gevechten persoonlijk betrokken geweest en door zijn inzet, hij commandeerde de soldaten snel uit de tanks te springen toen zij werden beschoten met antitank granaten, werden verliezen beperkt. Nog tijdens de beschietingen heeft hij met zijn jeep de gewonden overgebracht naar ´de Rozenhoeve´ en daar een noodopvang ingericht.


Lees verder

Woensdag 21 februari 1945

In den avond van den 21sten Februari 1945, te plm. 10 uur, werd er geweldig druk gevlogen. De vliegtuigen bevonden zich op zeer geringe hoogte en waren in het nu en dan doorbrekende maanlicht zelfs te zien. Plotseling gierde een Duitse nachtjager door de lucht en klonk het geratel van een machinegeweer. 

Een Engelse bommenwerper werd getroffen, vloog in brand en sloeg neer in de omgeving van de voormalige fabriek van de fa.Zwanenberg, bij de boerderij van J.H. Damkot, K 21. Een der inzittenden bleek, wonder boven wonder nog in leven, ofschoon aan het been gewond. Hij werd door de Duitschers als krijgsgevangene meegenomen.

Van de andere leden van de bemanning vond men niet veel meer dan enkele kledingstukken, waaraan nog twee als vliegers geidentificeerd konden worden, t.w.:H.R. Piper en P.I. Green.

Frederick Edwards (Air-Gunner)

Peter I.Green (pilot)

Harry Piper (Flight Engineer)

Gegevens:
Vliegtuig: Lancaster PB666
Basis: Balderton
Bestemming: Duisburg (Dld)
Crash: Winterswijk
Bemanning: 7 ( 3 overleden)



27 Februari 1985

VEERTIG JAAR GELEDEN: BRITSE LANCASTER STORT NEER IN HET WOOLD

Het lag in het voornemen in het tweede artikel, in een serie van zeven, de propaganda-oorlog te beschrijven; echter het was op 21 februari precies 40 jaar geleden dat in de buurtschap Het Woold een vliegtuig neerstorte waarbij drie Britse vliegers om het leven kwamen. Daarom hier een beschrijving van de crash van deze Lancaster, gezien vanuit twee standpunten, namelijk zoals dit geval door de schrijver werd ervaren, en een reconstructie gezien vanaf vliegerskant. 



Het was woensdagavond 21 februari 1945, en we hadden thuis een kaartje gelegd, toen omstreeks negen uur weer eens, zoals vaak die tijd gebeurde, veel luchtactiviteit was waar te nemen, door het enorme gedreun van de motoren van vliegtuigen die over Winterswijk vlogen. 

Het zal omstreeks half tien zijn geweest, toen, nadat we naar buiten waren gaan kijken, opeens hoog in de lucht een vuurverschijnsel viel waar te nemen, dat een in brand staand vliegtuig bleek te zijn. 

Het toestel vloog een westelijke koers, maar veranderd ineens van richting in een zuidelijke koers, en begon hoe langer hoe erger te branden. Gezien vanaf de plaats, in dit geval de Berkenstraat, vloog het richting het Woold, wat later inderdaad bleek juist te zijn, want het stortte neer nabij de boerderij waar destijds de heer Damkot woonde. 

In een rapport van de Duitse Feldgendarme, na de oorlog achterhaald, bleek dat de boerderij genaamd werd Dikke Boschhof, hetgeen Diekebos moet zijn. Bekendheid met de eigenaar van de weide, deed mij besluiten om de andere dag de crash te bekijken. Een enorm gat, met daaromheen verspreid allerlei vliegtuigonderdelen, was de aanblik. 

Zo lag er onder andere de filmrol, die op de fotocamera had gezeten die in elke bommenwerper aanwezig is. Een zware olielucht hing in de omgeving. De Duitse bewaking hield aanvankelijk ieder op een afstand, maar nadien mocht men er dichter bij komen. 

Contacten met de Koninklijke Luchtmacht na de oorlog, waar alle vliegtuigcrashes zijn bijeen gebracht, brachten verdere gegevens aan het licht, omtrent het soort vliegtuig enzovoort. 

Het bleek een Lancaster te zijn, van het 227 Squadron Royal Air Force, die was opgestegen vanaf de vliegbasis Balderton in Zuid Engeland. Het had codenummer PB 666.

Bemanning van Lancaster PB 666 van 227 Squadron RAF.
Neergeschoten op 21 februari 1945 door Heinz Wolfgang Schnaufer.
Drie vliegeniers kwamen om het leven. Pilot Peter Green, flight Engineer Harry Piper (niet op de foto, verving Sgt. John Ling) en Mid-upper gunner Frederick Edwards. De overige 4 konden nog op tijd uit het toestel springen.

Van de zeven inzittenden werden drie man gedood, terwijl de andere vier werden gearresteerd. 

Het rapport spreekt van twee zeer zwaar gewonden, maar er waren uiteindelijk drie doden te betreuren.


In het nu volgende deel uit deze beschrijving komen de namen aan de orde.

Op een vliegbasis in Zuid-Engeland zitten de piloten, de luchtschutters de navigators en al de ander bemanningsleden aan de tafel voor de avondmaaltijd. De zon schijnt nog over de velden, maar het zal niet lang meer duren of de dag is ten einde. Na de maaltijd moeten al de vliegers in de missieroom komen om nadere gegevens te krijgen over het doel dat vannacht op het programma staat. Het is het laatste oorlogsjaar, maar niemand weet dit, op dat moment omdat de oorlog voor Engeland al vanaf 1939 gaande is.

De vliegers gaan op hun gemak naar de kamer, waar ze zich neerzetten in afwachting van hetgeen zal komen. De een rookt nog op zijn gemak een pijp, de ander een Wild Woodbine sigaret of een Palyer van de NAAFI (een legervoorzieningsdienst op het gebied van de persoonlijke verzorging). 

Als allen binnen zijn, komt de missieofficier, om de wachtenden niet langer in de spanning te laten zitten, vertellen wat of het doel zal zijn. Het blijkt de grote industriestad Duisburg te worden in het Ruhrgebied.

De officier beschrijft de te vliegen route over de Noordzee, richting Ameland, dan op de Zuiderzee aan, vandaar verder over Gelderland oostelijk tot de grens, en dan zuidelijk naar het Ruhrgebied. Sommige der vliegers kennen deze route, en ze weten dat het een gevaarlijke reis zal worden. 

Duisburg behoort tot een der zwaarst verdedigde steden in Duitsland, op het gebied van luchtafweer. Menige vriend van de toehoorders liet reeds het leven op deze weg. 

De weerkundig officier geeft de toestand van de te verwachten weersomstandigheden weer, het zal half bewolkt weer zijn met opkomende maan. 

Na de instructies aangehoord te hebben gaan de vliegers naar hun missiehutten om nog even een korte slaap te houden. Om zeven uur in de avond zullen ze dan paraat moeten staan, om tussen half acht en acht uur op te stijgen voor de raid. 

Sommige vliegers die slapen overbodig vinden schrijven nog even een brief naar ouders of verloofdes, of zitten maar zo wat bij elkaar en praten over het een en ander. 

Tegen de tijd dat men aanwezig moet zijn gaan allen naar de afdeling waar de parachutes worden verstrekt alsmede enige versnaperingen in de vorm van chocolade en sinaasappels voor onderweg. Zelf hadden de meesten een thermosfles met koffie of thee meegebracht. Men is tijden zo’n raid al gauw enige uren onderweg, en dan is een drankje wel welkom. 

TAKE OFF

Bij het moment van opstijgen, gaan een minuut of tien van te voren de bemanningsleden de toestellen in, en ieder gaat zijn gang om datgene door te nemen waar hij voor staat. 

Zo gaat bijvoorbeeld de boordwerktuigkundige alle meters en schakelaars uittesten voor de laatste check. Ook de motoren worden gestart en warm gedraaid, alles blijkt goed te werken. 

Het wachten is nu op het commando “Take off”. 

Het is enige minuten over half acht, als vanaf de commandotoren via de radiotelefoon het commando opstijgen komt. 

De eerste  piloot duwt de hendels naar voren en de motoren gaan over op vol gas. 

De Lancasterbommenwerper gaat langzaam naar voren en voegt zich in de rij, welke reeds is gevormd op de vliegbasis door de andere toestellen.

Een voor een gaat men dan de lucht in met op volle kracht draaiende motoren. Nadat men de goede hoogte heeft aangenomen, vliegt men naar het orientatiepunt in de buurt van Dover om daar in formaties te gaan vliegen. 

De Engelse kust gaat onder hen voorbij en men bevindt zich reeds na een korte tijd boven de Noordzee. Het is reeds donker en er treedt nu een korte pauze in voor de vliegers, behalve de boordwerktuigkundige, en men neemt het er even van. 

De boordschutters proberen even de kanonnen en alles verloopt naar wens. Na een korte tijd geeft de eerste piloot door dat men zich boven de Nederlandse kust bevindt in de buurt van Ameland. Zuid-westelijk van de formatie zien de vliegers afweergeschut van de Duitser in werking. De navigator zegt tegen de eerste piloot dat hij de koers iets zuidelijker moet houden. Na een korte tijd komen ze weer boven water: Het is de Zuiderzee. Toch wordt geleidelijk het afweervuur heviger. Overal ziet men nu in de lucht het lichtspoor. 

GOODLUCK

Als men boven de Veluwe vliegt breekt de bewolking en de vliegers zien een maanovergoten landschap van Nederland, waarvan ze weten dat de bevolking hen welgezind is, zo zelfs, dat een schutter iemand vanaf de grond ziet seinen met een lamp “Good Luck”. Het geeft de vliegers moed om verder te gaan. men vliegt thans in de buurt van Doetinchem en zet de koers iets oostelijker richting Borken in Duitsland. Boven Duitsland gekomen zien ze in de verte het opdoemen van een vuurzee, wat ongetwijfeld Duisburg zal zijn. De Mosquito doel-markeerders hadden hun werk reeds gedaan en menige bommenwerper had reeds de bommenlast geloosd. Nu werd het tijd om de voorbereiding te treffen om hun bommenlast af te werpen. Op dat moment neemt de bombaimer (bommenrichter) het commando van de lancaster over. de eerste piloot moet dan de aanwijzingen van de bommenrichter volgen, en het gaat dan: iets meer links, houden zo. Nu komt het er op aan het toestel in bedwang te houden, hetgeen niet gemakkelijk is. 

De lucht is totaal verlicht van het vuur en de schijnwerpers, zodat men een makkelijk doel is voor nachtjagers. De bomdeuren zijn nu geopend en na een halve minuut vliegen, drukt de bombaimer op zijn knop en daar vliegen de bommen uit het toestel naar beneden. De Lancaster krijgt een opwaartse druk en de piloot neemt nu weer bezit van het commando, maakt een draai van negentig graden Noord-oostelijk en begeeft zich op de terugweg. Voor hen is alles weer donker en enige vliegers nemen een slok uit hun thermosfles. 

WINTERSWIJK

Ze vliegen nu koers noord-west, richting Nederlandse grens in de buurt van het grensplaatsje Winterswijk. 

Alles verloopt naar wens en de piloot zegt tegen de bemanning via de boordtelefoon dat hij in Engeland op pils tracteert op de goede afloop. Het zal echter geheel anders verlopen dan men denkt. 

In de omgeving van de Duitse grens, het zal nabij Borken zijn, is opeens in de linker vleugel een enorme klap hoorbaar. Het toestel begint te steigeren en de piloot kon het nog in bedwang houden, Hij vraagt aan de boordwerktuigkundige hoe de toestand van de motoren is en deze ziet het zwaar in. De brand van het toestel neemt grotere vormen aan en er zit niets anders op dan uit het toestel te springen. Men bevindt zich thans boven de Nederlands-Duitse grens en het toestel vliegt van oost naar west. 

Op het moment dat men wil springen wordt het toestel ineens onbestuurbaar en gaat het in een duikvlucht. Er is nu geen tijd meer te verliezen. 

In het toestel bevinden zich zeven mensen die thans voor hun leven moeten vechten. De luiken die voor ontsnapping dienen, worden geopend en enige tijd daarna stijgen er vier uit en hangen aan hun parachute. Helaas kunnen de andere drie om de een of andere reden niet uit stijgen en ze gaan met de bommenwerper ten onder. 

De vliegers aan hun parachute zien met verbijstering hoe het toestel met hun medevliegers op de grond neerstort. Zelf landen ze met hun parachute op de grond en het blijkt dat ze in Nederland zijn neer gekomen in Het Woold bij Winterswijk. Voor hen was de raid achter de rug. Allen werden door de Duitsers in gevangenschap gebracht op die 2 februari 1945. Drie bemanningsleden brachten het er niet goed af; ze lieten het leven in Nederlandse grond. Het waren de vliegers Edwards, Piper en Green, thans begraven op het Algemeen kerkhof te Winterswijk.

Zij die het overleefden waren: Dales, Cassidy, Roberts en Lancaster. Cassidy, die na de oorlog in Canada woonde, in Vancouver, is nog eens terug geweest in Winterswijk bij de familie Riggelink in het Woold. Dezelfde plaats waar Cassidy gedurende de nacht verbleef. De andere dag, toen hij verder wilde lopen naar de linies waar de Britse troepen waren gearriveerd, werd hij gearresteerd door de Feldgendarme.

Foto: Zo zag van Albeslo het vanuit zijn huis aan de berkenstraat. 

Verhaal:B.W.C.van Albeslo, 1985


Gepubliceerd op: 18 augustus 2005

WINTERSWIJK – Op 21 februari 1945 zag Winterswijker Johan te Lintum een Britse bommenwerper neerstorten in de buurtschap Woold. In het vliegtuig zat piloot Peter Isaac Green. Hij overleefde het ongeluk niet. Brenda Green bezocht deze week de plek waar haar broer is omgekomen.

Ze was tien jaar jonger dan haar broer Peter Isaac Green. ‘Hij ging thuis weg toen hij achttien was geworden. Mijn ouders wilden niet dat hij het leger in ging, maar ze konden hem niet tegenhouden.’ 

Brenda Green weet ook zestig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog dat het haar ouders verdriet heeft gedaan toen broer Peter zich eind 1942 vrijwillig voor het Britse leger meldde. Dat verdriet werd nog veel groter toen de familie in februari 1945 een telegram kreeg. ‘Van het War Office, een telegram in een gele envelop’, herinnert zij zich. ‘Ik kwam net van school, mijn ouders huilden vreselijk.’ 

Ze weet niet waar het telegram is gebleven, haar ouders hebben daarna nauwelijks over het overlijden van broer Peter gesproken, het verdriet was te groot. Over de omstandigheden van Peters dood wist ze niets, alleen dat hij was neergestort. 

Brenda wist wel dat Peter op de algemene begraafplaats in Winterswijk lag. Het graf van de piloot werd na de oorlog geadopteerd door de familie Hoekstra. Zij stuurden de Engelse familie Green foto’s van het graf. Die heeft ze nog steeds in haar bezit. 

Bezoek 

Pas vorig jaar bracht de Engelse voor het eerst een bezoek aan Winterswijk. Deze week keerde ze terug. In Duitsland bekeek ze het doel van de Lancaster-bommenwerper. Ze werd begeleid door Peter Monasso van AVOG’s Crash-museum in Lievelde, die de laatste reis van de Engelse bommenwerper heeft gereconstrueerd. Monasso: ‘Bij Gravenhorst werd het Mittellandkanal gebombardeerd, op een plek waar een aquaduct is, een kruising met een ander kanaal. Dat was een strategisch doel.’ De Lancaster slaagde in de missie, maar werd op de terugweg aangevallen door de voor de Duitse Luftwaffe succesvolle Messerschmidt-piloot Heinz Wolfgang Schnaufer. Op diens grafsteen staat dat hij der beste und niebesiegte Nachtjäger des Zweiten Weltkrieges was. 

Knecht 

Johan te Lintum was in de oorlog knecht op boerderij Aarnink in de buurtschap Woold. De 25-jarige zag hoe de bommenwerper werd geraakt. ‘Ik heb het allemaal gezien, in de schijnwerpers. Het was ’s avonds om een uur of tien, half elf. Ik was bij mijn ouders in Ratum. Het vliegtuig kwam brandend naar beneden, het cirkelde en cirkelde.’ 

De volgende ochtend ging Te Lintum naar de boerderij in het Woold, daar bleek dat de Lancaster in het naastgelegen weiland was neergekomen. Vier bemanningsleden konden zich met een parachute redden, piloot Peter Green en twee van zijn maten hadden het niet gered. 

In 1982 werd het toestel door Monasso opgegraven, maar volgens landbouwer Henk te Lintum, nu boer op het Aarnink, herbergt het Wooldse weiland nog steeds resten. ‘Met het ploegen vind ik nog steeds stukken. En kogels liggen er ook nog bij bosjes.’ 

Voor Brenda Green en haar man is het een indrukwekkend bezoek, omdat alle sporen het verhaal van de jonge piloot Peter Green vertellen. Verbitterd is ze niet. ‘Het is zestig jaar geleden.’ 

Ze heeft ook het verhaal van Arnold Dales gelezen, de navigator van de bommenwerper die de crash overleefde. ‘Ik heb daardoor veel informatie gekregen, informatie over een verhaal dat ik nooit eerder had gehoord.’



Heinz Wolfgang Schnaufer
Geboren 16 februari 1922
Overleden 15 juli 1950

Heinz Wolfgang Schnaufer (16 februari 1922 in Calw in Württemberg – 15 juli 1950 in Bordeaux) was een Duitse piloot tijdens de Tweede Wereldoorlog

Heinz Wolfgang Schnaufer steeg 2.300 maal op, maakte hij 1.133 vlieguren en schoot hij op 164 missies niet minder dan 121 bommenwerpers neer. Zijn record was het neerschieten van 9 Lancaster-bommenwerpers op één dag. Een deel van de geallieerde vliegtuigen werd door Heinz Wolfgang Schnaufer boven Nederland en België afgeschoten.Majoor Schnaufer werd na de oorlog al snel weer uit Britse krijgsgevangenschap ontslagen. Hij ging in de wijnhandel van zijn familie, de Schlossbergkellerei in Calwwerken. In 1950 verongelukte hij in Frankrijk bij een verkeersongeval.

De verticale stabilisator van Heinz-Wolfgang Schnaufer’s Bf 110 nachtjager . Het toont al zijn 121 overwinningen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Getoond in het Imperial War Museum, Londen.

Daarmee was hij in Duitsland beloond. 

Ik laat u het gedeelte zien waar ook 21-2-1945 opstaat.

Dit was het laatste geallieerde vliegtuig, dat in onze gemeente verongelukte.



Lees verder

Zondag 4 februari 1945

4 Febr. 1945 kwam onder de gemeente Aalten een Mosquitovliegtuig neer, waarbij twee vlieger-officieren den heldendood vonden. 

Hun namen waren:

M.Ewaschuk, off. bij de Canadese Luchtmacht (R.C.A.F.)

R.M.M. Strattan, off. bij de Britse Luchtmacht (R.A.F.)

Gegevens:
Vliegtuig: Mosquito PZ235
Basis: Hartfordbridge (Hook)

Bestemming: Osnabruck: Crash: Haart Aalten
Bemanning: 2 (beide overleden)

Door bijzondere omstandigheden zijn de lijken van deze vliegers op het Alg. Kerkhof in onze gemeente ter aarde besteld.



Lees verder

Maandag 25 december 1944

Op 25 December ’44, 1e Kerstdag, kwam ‘s morgens 10.00-11.00 een “Jabo”, getroffen door het Duitse afweergeschut (het enigste succes van de “Flak” in ruim een half jaar)  brandend neer in een weiland, kort bij de nieuwe Boterfabriek. De piloot, de ond.off. Peter Charles Nightingale Green, geb. 15-03-’24, kwam hierbij om ’t leven. Het stoffelijk overschot werd bij dat van de reeds eerder gevallen vliegers op de Alg. Begraafplaats ter aarde besteld.

Peter Charles Nightingale Green



Gegevens:
Vliegtuig: Typhoon MN206
Basis: Deurne B70  (Belgie)
Bestemming: Dingden  (Germany)
Crash: Winterswijk
Bemanning: 1 (overleden)



Lees verder