oudwwijk
Digitaal erfgoed

Monument Kotten

Foto: M.F.Naaldenberg

Gedenkmonument te Meester Meinenweg 1 Kotten 

Tekst monument:

BEVRIJDING KOTTEN 31 MAART 1945

MEDE TER HERINNERING AAN
DE IN DE TWEEDE WERELDOORLOG
OMGEKOMEN KOTTENAREN:

GERHARD WIGGERS 15-5-1940 – 30 JAAR
ANNIE VAN RIJSSEN 21-3-1945 – 11 JAAR
FRITS LENGWENUS 22-3-1945 – 17 JAAR

Lees verder

Monument Woold

Bevrijdingsmonument.
Onthulling: 30 maart 1985

Foto: M.F.Naaldenberg 2014

Tekst Monument:

40 JAAR
IN VRIJHEID
WOOLD-WINTERSWIJK
1945-31 MAART-1985

Lees verder

Monument Joodse Begraafplaats

Foto: M.F.Naaldenberg-2014

Onthulling 4 mei 1950 – 14.30 uur

28 april 1950
Nieuw Israelietisch Nieuwsblad


Ontwerper: W. Voorink

Het monument

Vorm en materiaal
Het ‘Joods monument’ in Winterswijk is een gedenkzuil, bekroond met een davidster. Naast de zuil staat een gedenksteen van natuursteen. De zuil is 4 meter hoog.

Tekst
De tekst op de gedenksteen luidt:

‘RACHEL WEENT OM HARE KINDEREN,
ZIJ WEIGERT ELKE TROOST OM HARE KINDEREN
WANT ZIJ ZIJN NIET MEER
(JEREMIA 31:14).
TER HERINNERING AAN ALLEN
DIE IN DE JAREN 5701-5705 (1941-1945)
UIT DEZE JOODSE GEMEENTE
ZIJN WEGGEVOERD
EN OM HET LEVEN GEBRACHT.’

Deze tekst is ook in het Hebreeuws aangebracht.

Wijziging
In 2001 werd het gedenkteken uitgebreid met zeven gedenkstenen van natuursteen, waarop de namen van alle joodse oorlogsslachtoffers uit Winterswijk staan gegraveerd. De gedenkstenen zijn 1 meter 50 hoog en 1 meter breed.

Bron: Stichting 4 en 5mei

05 mei 1950, Tubantia
Lees verder

Monument Geallieerde slachtoffers

Alg.begraafplaats Waliënseweg

Het monument

1948
Foto:Ecal
Foto: Johan Jansen

Vorm en materiaal
Het Britse ereveld in Winterswijk herbergt de graven van 49 geallieerde militairen. Bij elk graf is een identieke zerk van witte natuursteen geplaatst. Op elke zerk is in reliëf een embleem van een vogel met gespreide vleugels en een kruis aangebracht. Voor de graven staat het ‘Cross of Sacrifice’, vervaardigd uit Portland natuursteen. Op het kruis is een bronzen zwaard aangebracht. Het is een standaard kruis van de Commonwealth War Graves Commission van het type A1 (voor veertig tot 250 graven). Het kruis is 4 meter 43 hoog. Op de achtergrond staat een houten kruis. De inrichting van Britse erevelden is uniform in alle 140 landen waar de Commonwealth War Graves Commission verantwoordelijk is voor het onderhoud van de oorlogsgraven.

Tekst
De tekst op het houten kruis luidt:

‘ZIJ VIELEN VOOR ONS’.

Symboliek
Het offerkruis staat symbool voor de Britse militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gesneuveld.
Bron: Stichting 4 en 5 Mei

Lees verder

Monument Joodse slachtoffers

Onthuld: 28 april 2002

De gedenkplaten zijn in april 2002 aan het monument toegevoegd en zijn ontworpen door D.W. Sluiskes uit Winterswijk.

Op de andere gedenkplaten zijn de namen van 324 joodse oorlogsslachtoffers aangebracht.

De tekst op de centrale plaat is een passage uit de Bijbel (Klaagliederen 1 vers 17)en luidt:

‘ZION STREKT HAAR HANDEN UIT
NIEMAND IS ER DIE HAAR TROOST’.

De granieten stenen platen hellen licht achterover, als verbeelding van omhooggeheven handen die om hulp vragen. De stenen zijn aan de zijkant en de bovenkant ruw gelaten, alsof ze niet af zijn. Dit is een verwijzing naar de levens die voortijdig eindigden.

De gedenkplaten lopen vanaf de uiteinden op van circa 75 centimeter tot circa 2 meter naar de centrale middenplaat.

Foto: M.F.Naaldenberg-2007
Monument Levenslicht 2020
26 januari
Foto: B.Godthelp

Kunstenaar en innovator Daan Roosegaarde

Donderdagavond 16 januari 2020 is het monument met een diameter van 20 meter bestaande uit 104.000 lichtgevende herdenkingsstenen –gelijk aan het aantal slachtoffers uit Nederland- eenmalig gepresenteerd in de Stieltjesstraat / Eva Cohen-Hartogkade aan de Maas in Rotterdam. Hierna zijn de stenen verdeeld over de 171 deelnemende gemeenten, die het vanaf 22 januari tonen in hun gemeente.

Lees verder

Monument ‘Tante Riek’

Het monument voor ‘Tante Riek’ is een monument voor alle Nederlandse vrouwen in het verzet, in het bijzonder voor Helena Kuipers-Rietberg, schuilnaam Tante Riek. Het monument werd op 4 mei 1955 onthuld door prinses Wilhelmina in Winterswijk. Op 4 mei 1961 werd het monument opnieuw onthuld, omdat het op een hoger voetstuk was geplaatst

Het monument bestaat uit een staande vrouw met een jong, opgejaagd hert. De vrouw symboliseert de vrouw in het verzet die de vervolgden, weergegeven in het jonge hert, beschermt. Het monument is in 1953 ontworpen door de Amsterdamse beeldhouwer Gerrit Bolhuis. Het beeld stond in eerste instantie op een lage bakstenen sokkel. In 1961 werd het beeld op een hogere bakstenen poort geplaatst.
Aan de zijkant van de poort staat een tekst:DE VIJAND WEERSTAAN

Ook zit er een plaquette op de bakstenen poort met een gedicht van F.C. Zwaal, een Winterswijkse predikant, deze luidt:
’T GELOOF HEEFT HAAR GEDRAGEN,DE LIEFDE GAF HAAR KRACHT,DE HOOP DEED NIET VERSAGEN,TOT REDDING WAS GEBRACHT

Voor de poort staat een plaquette voor Tante Riek. Hierop is het portret van haar te zien, uitgevoerd in brons. Ook deze plaquette is ontworpen door Gerrit Bolhuis. De tekst erop luidt:HIER STAAT U VOOR HET MONUMENT DAT OPGERICHTWERD TER NAGEDACHTENIS AAN MEVROUW H.T. KUIPERS-RIETBERG(TANTE RIEK) EN TER ERE VAN DE NEDERLANDSE VROUWEN IN HET VERZETTANTE RIEK NAM HET INITIATIEF TOT OPRICHTING VAN DE LANDELIJKEORGANISATIE VOOR HULP AAN ONDERDUIKERS (DE L.O.) DIE IN DEOORLOGSJAREN 1940-1945 ONGEVEER 300.000 ONDERDUIKERS VERZORGDEEN DAARDOOR ZEER BIJDROEG TOT DE BEVRIJDING VAN ONS VADERLANDZIJ WERD GEBOREN 26 MEI 1893 TE WINTERSWIJK EN STIERF OP27 DECEMBER 1944 IN HET CONCENTRATIEKAMP TE RAVENSBRÜCKH.K.H. PRINSES WILHELMINA DER NEDERLANDENONTHULDE DIT MONUMENT OP 4 MEI 1955
Bron: Wikipedia

Foto: M.Naaldenberg
Lees verder

Monument Gevallenen

Ontwerper: Gerrit Bolhuis (1907-1975)

Het monument

Vorm en materiaal
Het ‘Monument voor de Gevallenen’ in Winterswijk is een wit natuurstenen beeld van een staande vrouwenfiguur met een bloem in haar hand. Het beeld is geplaatst op een zuilvormig voetstuk. Op de sokkel is een plaquette van Impala-graniet aangebracht.

Teksten
De tekst op de plaquette luidt:

‘AAN DE
GESNEUVELDEN VAN
WINTERSWIJK
10 – 14 MEI
1940
EN AAN DE
PLAATSGENOTEN
DIE ZIJN OMGEKOMEN
DOOR DE HAND VAN
DE BEZETTER
1940 – 1945′.

In het voetstuk staan de namen gebeiteld van zestien militairen uit Winterswijk die in de meidagen van 1940 zijn omgekomen.

Achterzijde:
In dankbare herinnering van Winterswijks bevolking aan haar plichtsgetrouwe medeburgers.

Links:
op den grebbeberg
th.g. bloemers 8 r.i.
h. bruntink 8 r.i.
j.th.a. flint 8 r.i.
b.w. geurkink 8 r.i.
t.a. te lintum 8 r.i.
o.g. neuschäfer 11 r.i.
g.j. römer 8 r.i.
j.h. stemerdink 8 r.i.
j.h. vriezen 8 r.i.
te obbicht l.
h.g. nijland 37 r.i.

Rechts:
te barneveld
w.j. rauwers 7 e.w.
j.w. te sligte 8 e.w.
te rotterdam
b.c.m. brugman 32 r.i.
g. wassink 32 r.i.
te dordrecht
j.a. peters 8 r.i.
te culemborg
g.w. wiggers 11 r.i

Onthulling 29 juni 1945 door. Mevr.Kneppelhout
Lees verder

Monument Winterswijkse slachtoffers

Foto: Frank Bosvelt

1940

Jan Willem Beusink 28 jaar
Theo Bloemers 23 jaar
Bernard Brugman 30 jaar
Hendrik Bruntink 22 jaar
Adriaan Ente 25 jaar
Johan Flint 24 jaar
Berend Geurkink 23 jaar
Jan Hijink 27 jaar
Bernard Konings 31 jaar
Tobias te Lintum 21 jaar
Otto Neuschäfer 23 jaar
Henk Nijland 26 jaar
Lambertus Peper 28 jaar
Jan Peters 34 jaar
Willem Rauwers 24 jaar
Gerrit Römer 22 jaar
Jan te Sligte 32 jaar
Jan Stemerdink 24 jaar
Hendrik Vriezen 24 jaar
Gradus Wassink 32 jaar
Gerhard Wiggers 29 jaar

Foto: Frank Bosvelt

1941

Jan Buisman 19 jaar
Gerhard Drübers 54 jaar
Gradus Kobus 62 jaar
Arend Jan Navis 28 jaar
Gerrit Prinsen 48 jaar

Foto: Frank Bosvelt


1943

Harry Balink 21 jaar
Johan Fintelman 40 jaar
Hendrik Plekenpol 40 jaar

Foto: Frank Bosvelt

1944

Henk Baarschers 24 jaar
Hendrik Derksen 36 jaar
Jan Hendrik Deunk 15 jaar
Gerrit Dieperink 28 jaar
Aleida Grevink-ten Dolle 76 jaar
Jan Frederik Goorhuis 72 jaar
Henk Iking 21 jaar
Johan Jansen 19 jaar
Kees Kappers 28 jaar
Rijkel ten Kate 19 jaar
Wim Koenen 23 jaar
Johan Konings 34 jaar
Hennie Kort 23 jaar
Eppo Kuipers 23 jaar
Helena Kuipers-Rietberg 51 jaar
Bennie te Kulve 11 jaar
Henk van Lith 19 jaar
Herman Mengers 40 jaar
Hendrik Moes 27 jaar
Herman Mom 24 jaar
Gerard Mulder 31 jaar
Gerrit Obbink 26 jaar
Henk Riggelink 32 jaar
Albert Schreurs 38 jaar
Geert Wever 52 jaar
Kees van Willigen 42 jaar

Foto: Frank Bosvelt

1945

Jacob den Bakker 21 jaar
Hendrik Bannink 48 jaar
Henk Beernink 35 jaar
Aaltje Smeenk-Boers 30 jaar
Hilda Willink-Bos 48 jaar
Pieter Brittijn 42 jaar
Jan Frederik Deunk 43 jaar
Jan Droppers 26 jaar
Hendrik ten Elshof 24 jaar
Arie Geerdink 23 jaar
Bernard Geurink 51 jaar
Jan Willem Heurnink 54 jaar
Lucaster Horst 39 jaar
Johan Huitink 54 jaar
Gerrit Jolink 26 jaar
Johan Klomps 59 jaar
Jacob Kuipers 43 jaar
Gerrit Lammers 10 jaar
Frits Lengwenus 17 jaar
Marinus Ligtenbarg 24 jaar
Jan te Loo 19 jaar
Albert Meerdink 39 jaar
Willem van Ooijen 35 jaar
Henk Oortgiesen 9 jaar
Jan Pillen 55 jaar
Annie van Rijssen 10 jaar
Grada Schigt 2 jaar
Herman Schreurs 20 jaar
Gerrit Schuurman 58 jaar
Christiaan Severien 17 jaar
Jan Siebelink 40 jaar
Henk Slagter 27 jaar
Hermann Smeenk 32 jaar
Jan Timmer 18 jaar
Johanna Leeuw-Ubbink 30 jaar
Christiaan Veerman 57 jaar
Roelof Veldhuis 37 jaar
Gerrit Vriesen 49 jaar
Jan Wieskamp 41 jaar
Gerrit Wikkerink 70 jaar
Jacob Willemsen 45 jaar

Foto: Frank Bosvelt

‘Opdat zij niet vergeten worden’

Foto: Frank Bosvelt
Kaarsje branden Ivana en Marisa te Kronnie
31 maart 2020

OPEN BRIEF Winterswijk, 19 Februari 2019

Geachte college Burgemeester en Wethouders Winterswijk, Winterswijkse Gemeenteraad.

Zoals u weet vieren wij in 2020 de 75-jarige herdenking van onze bevrijding.
De bevrijding van onze bezetter en de herdenking van onze slachtoffers.
Ieder jaar staan wij stil bij de Winterswijkse slachtoffers bij verschillende monumenten.
Het monument van Mevr.Kuipers, het symbool van alle Nederlandse vrouwen in het Verzet,
het monument voor de Gevallenen in Winterswijk tussen 10 -14 mei 1940, allen met naam genoemd.
het monument voor alle Joodse Winterswijkse slachtoffers en Joodse vluchtelingen in Winterswijk, allen met naam genoemd.
het monument op de alg.begraafplaats voor de geallieerde slachtoffers, onze bevrijders, allen met naam genoemd

Maar de Winterswijkse inwoners zelf. Heel even aangehaald op het monument voor de Gevallenen: ‘En aan de plaatsgenoten die zijn omgekomen door de hand van de bezetter’.

En hier zit bij veel Winterswijkers en Oud-Winterswijkers ‘de pijn’.
110 geboren Winterswijkers die ook omgekomen zijn in die verschrikkelijke periode.
O.a Gerritje Lammers, 10 jaar, Henkie Oortgiesen 9 jaar, Twee van een aantal kinderen die omkwamen bij bombardementen.Annie van Rijssen, 10 jaar, die op haar fietsje even brood ging halen bij de bakker en in een bombardement terecht kwam. En zo, nog 108 andere geboren Winterswijkers.
Maar ook grote verzetsmensen, waar niets maar dan ook niets in Winterswijk ons aan hen doet herinneren. Wim Koenen 23 jaar, Henk Baarschers 24 jaar. Echte verzetshelden.
In Vught staan hun namen wel op een monument. Kees Kappers, geboren Winterswijker, verzetsheld. In Budel is een monument voor hem en zelfs een straat naar hem genoemd.
Piet Brittijn, verzetsheld, Winterswijker. In Amsterdam staat hij wel op een monument.
Hendrik Bannink, Winterswijker, verzetsheld. In Wierden staat hij wel op het monument.
Wij zijn ze gewoon vergeten.
En zo, echt zo velen die ik hier kan noemen. Maar niets herinnert ons in Winterswijk aan onze plaatsgenoten en onze plaatselijke verzetshelden.

Weet U, wij mogen ons best schamen in Winterswijk, dat wij al 74 jaar geen aandacht aan hun schenken. Hun niet herdenken op 4 mei. Ja, er zijn zelfs Winterswijkers en oud-Winterswijkers die nu nog de herdenking niet bijwonen omdat hun Winterswijkers ‘niet herdacht worden’.

U neem ik het niet kwalijk, dat er geen monument is voor deze Winterswijkers. Al uw voorgangers hebben hier ook al 75 jaar de tijd voor gehad.
Zelf maak ik mij al enkele jaren sterk m.b.t. deze groep ‘vergeten slachtoffers’. En met mij vele Winterswijkers.
Maar zou het niet mooi zijn dat ook de gemeente Winterswijk zelf zich hier sterk voor maakt.
Samen met onze groep. Samen met alle Winterswijkers. Samen werken aan een Monument voor al die prachtige mensen, die moesten sneuvelen voor onze vrijheid.
Wat zal het mooi zijn. 2020. 75 jaar herdenken. En alle slachtoffers hebben dan een naam.

Uiteraard hebben wij alle namen van slachtoffers met al hun gegevens.
En herdenken ieder jaar blijft belangrijk, want onze geschiedenis mogen wij nooit vergeten.
Graag willen wij u daarbij helpen. Ook velen willen zelfs donaties doen, waaronder ikzelf.
Graag zien wij uw uitnodiging tegemoet.



Monument zal op 31 maart 2020 onthuld worden

Lees verder