Bronnen
Wikipedia
121 Jaar Rijks op z’n Winterswijks:Jeroen Epema, Ben Renskers, Wim Scholtz
Winterswijk, Een eeuw verandering Deel 4,W.Peletier
AAN DEZE PAGINA WORDT MOMENTEEL GEWERKT
THORBECKE
Minister van Staat Thorbecke
1863 WET OP HET MIDDELBAAR ONDERWIJS
DE HOOGERE BURGERSCHOOL
Driejarig: Natuurkunde, biologie, geschiedenis, aardrijkskunde, moderne talen en tekenen.
Vijfjarig: Dezelfde vakken aangevuld met mechanica, kosmografie, staatsinrichting en
handelswetenschappen.
Ds.A.Snellen (Doopsgezinde gemeente Winterswijk 1867-1874) zou op een zondagmorgen na de Kerkdienst, ten huize van Mr.A.W. Roelvink, waar enkele notabelen bijeen waren, gesproken hebben over het oprichten in Winterswijk van een H.B.S.
Waarschijnlijk was ook H.Willink hierbij aanwezig, wethouder, textielfabrikant en oprichter van de eerste stoomweverij in Winterswijk.
In 1870 had Winterswijk 12 lagere scholen:
4 Dorpsscholen:
Dorpsschool School C, Chr.school Zonnebrink-Ratumsestraat, "School A meisjes en B jongens"
en 8 in de Buurtschappen.
Totaal aantal leerlingen deze scholen:1179
Ds.Snellen ging daarop naar Minister A.Fock van Binnenlandse zaken en deze was positief gestemd. Op zaterdag 31 Oktober 1868 deelt Burgemeester Veeren de gemeenteraad mede, dat er kans bestaat dat Winterswijk een driejarige HBS krijgt, die door het het rijk zal worden gesubsidieerd. De gemeente dient wel de kosten van het gebouw voor haar rekening te nemen.
De gemeenteraad is positief.
Op donderdag 24 December 1868 deelt Onderwijsinspecteur Bosscha van de provincie Gelderland mede dat hij Winterswijk zal steunen tot het verkrijgen van een HBS en daartoe brengt hij donderdag 4 maart 1869 een bezoek aan Burgemeester Veeren en onderstreept de wens van stichting van een HBS.
Donderdag 18 maart ontvangt de gemeente ook nog een brief van de inspecteur, waarin hij nadrukkelijk adviseert nog voor de rijksbegroting voor 1870 een plan bij de minister in te dienen en deze mondeling te gaan toelichten.
Dinsdag 30 maart krijgen Burgemeester Veeren en wethouder H.Willink toestemming van de raad om het plan in Den Haag te gaan bespreken.
Burgemeester Veeren
Op zaterdag 3 April 1869 wordt architect Richter gevraagd een tekening met bestek te maken voor een HBS en op zaterdag 8 Mei 1869 is deze klaar en wordt goedgekeurd.
Al voor zondag 16 mei 1869 heeft ook de inspecteur de tekening goedgekeurd en hebben Burgemeester Veeren en Willink een succesvol onderhoud gehad met minister Fock.
"Tevens had het toeval gewild, dat zij op het strand te Scheveningen den Minister Thorbecke, voor den heer Willink geen onbekende, hebben ontmoet, en zich van diens medewerking verzekerd"
(Aldus Directeur De Haan bij 25 jarig bestaan in 1895)
Op donderdag 1 Juli 1869 gaan B&W in onderhandeling met notaris A.W.Roelvink, de eigenaar van de grond aan de Zonnenbrink, over aankoop van deze.
Op vrijdag 29 Oktober 1869 sturen Burgemeester Veeren en Willink een brief naar Minister Fock, om hem te bedanken n.a.v.het verschijnen in het staatsblad, dat er in de begroting van 1870 een bedrag voor een HBS in Winterswijk is gereserveerd:
Minister Fock
---------------------------------------------------------------------------------------------------
De brief:
EXELLENTIE!
Zeer veel genoegen deed het ons, door de plaatsing eener som voor eene Rijks Hoogere Burgerschool te Winterswijk, op de begroting van Binnenlandsche zaken, te ontwaaren, dat onze daartoe gestrekt hebbende pogingen, aanvankelijk met goeden uitslag bekroond zijn geworden.
Verheugen wij ons hierover, het is niet zonder gevoel van opregte dankbaarheid voor Uwe Exellentie, dewijl wij ons overtuigd houden dat wij dezen uitslag grootendeels aan Uwe ons hierbij betoonde welwillendheid en veelvermogende medewerking verschuldigd zij. Wij voelen ons dan ook verpligt Uwe Exellentie daarvoor onze erkentenis te betuigen en menen tevens de vrijheid ter bevoordering van deze voor de Gemeente Winterswijk zoo belangrijke zaak de bekende krachtige ondersteuning van Uwe Wxellentie verder in te roepen.
Met gevoelens van ware hoogachting hebben wij de eer te zijn
Uwe Exellentie dienaar .........
(Uit:121 Jaar Rijks op z’n Winterswijks:Jeroen Epema, Ben Renskers, Wim Scholtz)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Op donderdag 16 December wordt de begroting door de Tweede Kamer goedgekeurd, even later gevolgd door de Eerste Kamer.
Op zaterdag 5 februari 1870 wordt het terrein aan de Zonnebrink aangekocht (Breed 36 mtr/lengte 91,5 mtr) van Mr.W.A.Roelvink voor f 1388,15. Dit was een hoge prijs voor die tijd.
Op vrijdag 18 februari 1870 vond de aanbesteding plaats bij de Societeit en aannemer werd A.Nuijs te Winterswijk voor f 15.516,80
Op de raadsvergadering van donderdag 3 maart 1870 bleek dat de geldlening f 30.000,-- bedroeg, wat tevens bestemd was voor andere schoolgebouwen en bestrating.
De Societeit in 1900, met door de bomen de HBS
Vrijdag 16 September 1870:Koninklijk besluit van Koning Willem III
Vestiging HBS in Winterswijk.
Op zondag 4 oktober 1870 benoemt de raad de commissie van toezicht, bestaande uit de heren F.J.Veeren, J.B.Dericks, F.Meijjes, W.A.Roelvink en H.J.C.Willink
RHBS WINTERSWIJK
MAANDAG 13 OKTOBER 1870:
OPENING DER SCHOOL
DIRECTEUR: R.E.DE.HAAN
Leraar: Scheikunde,Natuurkunde,Dier-en Plantkunde,
staatshuishoudkunde en boekhouden.
Leraren:
J.Jurling: wiskunde en lijntekenen
E.Zuidema: Wiskunde en lijntekenen
C.van Kempe Valk: Mederlands en Engels
J.W.Schepers: Duits en schoonschrijven
H.J.Wansink: Frans
G.W.Schut: handtekenen en gymnastiek
Aaantal leerlingen: 29
-------------------------------------------------------------------------------------------
In 1871 werden de eerste meisjes toegelaten tot de HBS.
In heel Nederland 9, waarvan 2 in Winterswijk, t.w.:
C.Roelvink, dochter v.d.notaris
C.M.Willink, dochter v.d.oprichter
Een volgende lessen in natuur- en scheikunde, de ander lessen in natuurkunde en geschiedenis.
Zij zijn echter nog geen jaar gebleven.
De eerste vrouwelijke leerkracht werd Mej.J.C.de Bruin, lerares Hoogduitse taal. 27 mei 1898.
Zij liet zich Fraulein noemen en woonde met haar zus in de lerarenwoningen aan de Zonnebrink.
-------------------------------------------------
Het eerste jaar waren er 29 leerlingen:
13 in voorbereidende klas
10 in de eerste klas
5 in de tweede klas
De eerste jaren werd de school slecht bezocht.
1876:17
1882:19
1883:38
1893:24
1897:27
Dit baarde al die jaren Directeur de Haan grote zorgen.
In november 1882 dacht men zelfs dat de gemeente een brief had gestuurd aan de minister met het verzoek de RHBS op te heffen.
Directeur de Haan stuurde een brief naar de gemeente met daaronder vijftig handtekeningen met het verzoek deze brief ongedaan te maken.
Het bleek echter dat de gemeente geen brief gestuurd had, maar een groep Winterswijkse burgers, waaronder J.B.Dericks.
Nu werd het een echte rel. Er werd een brief naar Den Haag gestuurd met de namen van de ondertekenaars van de brief met hun confessie en belastingklasse.
De school deed er de jaren later alles aan om het leerlingen aantal op peil te houden.
Sommigen leerlingen bleven gewoon langer op school.
In 1885 diende de ARP en RKSP een amendement in met het verzoek om opheffing van de drie kleinste rijksscholen, waaronder Winterswijk. Dit werd echter verworpen.
------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
MAANDAG 07 JULI 1884
Te Winterswijk bestaat gelegenheid tot Inwoning en Verzorging voor een of twee Jongens, die de Rijks H.B.S.3-j.cursus willen bezoeken, bij Prot. lieden zonder Kinderen. Brieven fr., onder lett.A., bij den Boekhandelaar G.J.ALBRECHT,aldaar
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
DINSDAG 01 DECEMBER 1892
DE LEESTAFEL:
De Fransche geleerde Paul Bert, is van meening geweest, dat de kennis van de dierkunde krachtig bevorderd zou kunnen worden, door de jeugd boeiende jachtverhalen, getrokken uit de beschrijvingen van bekende reizigers, te laten lezen. De heer De Haan, directeur der R.H.B. te Winterswijk, huldigde dat gevoelen, en zoo ontstond de Nederlandsche bewerking, genaamd: SCHETSEN EN VERHALEN UIT HET LEVEN DER DIEREN (twee deelen van J.Versluys "Bibliotheek voor de Jeugd", uitgever W.Versluys te Amsterdam).
De voornaamste dieren der werelddeelen buiten Europa worden daarin behandeld.
------------------------------------------------------------------------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
ZATERDAG 10 DECEMBER 1892
Tot leeraar in de wiskunde aan de H.Burgerschool te Winterswijk is benoemd de heer G.J.van Swaaij, leeraar aan de Polytechnische School te Delft.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
ADVERTENTIE
HET NIEUWS VAN DEN DAG
DINSDAG 13 DECEMBER 1892
Bij S & W N. VAN NOOTEN te Schoonhoven, verschijnt de EERSTE AFLEVERING van het prachtwerk, getiteld:
VAN DEN NOORDPOOL NAAR DE AEQUATOR
BLIKKEN IN HET GROOTE RIJK DER SCHEPPING
door DR. A.E. BREHM.
Met Illustraties van R.FRIESE, G. MUTZEL, ALBERT RICHTER, FR.SPECHT e.a.
Uit het Hoogduitsch door:
R.E. DE HAAN
Directeur der Rijks Hoogere Burgerschool te Winterswijk
Vereerd met de Inteekening voor de Bibliotheek van H.M. de Koningin en met die van H.M.de Koningin-Regentes.
Deze Hollandsche vertaling van een hoogst belangrijk werk, hetwelk in Duitschland een buitengewoon opgang maakte en in verschillende talen werd overgebracht, zal compleet zijn in 10 afleveringen a 65 Cts. en voorzien worden van eene Naamlijst van Inteekenaren.
De eerste aflevering is in elken Boekhandel ter inzage voor handen of te ontbieden.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1895: 25 JARIG BESTAAN:
Directeur De Haan vertelt in zijn toespraak dat de afgelopen 25 jaar 283 jongelieden de school hebben bezocht.
Vervolgens vertelt hij wat ze bereikt hebben:
3 Arts, 12 Fabrikant, 9 in de handel, 8 in de landbouw, 14 in onderwijs, 9 bij belastingen, 3 bij de post, 1 veearts, 2 burgemeester, 3 notaris, 4 kunstschilder en verder boekhandelaren, expediteurs, boomkwekers, spoorbeambten en een apotheker.
In 1897 wordt Directeur de Haan i.v.m.zijn ziekte opgevolgd door O.ten Have, die al sinds 1891 aan de school is verbonden als leraar geschiedenis en aardrijkskunde.
In dat jaar wordt de school ook geconfronteerd met een geval van pedofilie.
De 45-jarige leraar werd veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf en werd tevens ontslagen.
--------------------------------------------------------------------------------------------
NIEUWE TILBURGSCHE COURANT
WOENSDAG 6 JANUARI 1897 (Letterlijk overgenomen)
Een leeraar aan de H.B.School te Winterswijk is als verdacht van de afschuwelijkste onzedelijke handelingen, gevankelijk naar Zutphen overgebracht.
----------------------------------------------------------------------------------------------------
UTRECHTS NIEUWSBLAD
DINSDAG 21 DECEMBER 1897 (Letterlijk overgenomen)
UIT DE STAATSCOURANT
Bij Kon.besluit is, met 1 januari, benoemd tot directeur van en leeraar aan de Rijks hoogere burgerschool te Winterswijk, O ten Have, thans leeraar aan genoemde school.
------------------------------------------------------------------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
DONDERDAG 10 MAART 1898
Heden overleed, na eene korte ongesteldheid, in den
ouderdom van 66 jaar, onze geliefde Vader, Behuwd- en Grootvader,
de heer J.W.SCHEPERS
Leeraar aan de R.H.BURGERSCHOOL,
Weduwnaar van A.ten Zijthoff
Uit aller naam:C.W.J.SCHEPERS.
Winterswijk, 8 Maart 1898
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
WOENSDAG 16 MAART 1898
Te vervullen is de betrekking van leeraar in de Hoogduitsche taal en het schoonschrijven aan de Rijks Hoogere Burgerschool met 3jarigen cursus te Winterswijk. Jaarwedde f 1500.
Zij, die voor deze betrekking in aanmerking wenschen te komen, kunnen zich voor 28 Maart e.k. aanmelden bij den Inspecteur van het Middelbaar Onderwijs DR.W.B.J.VAN EYK, te ’s Gravenhage.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
VRIJDAG 9 JUNI 1899
ADVERTENTIE
R.H.B.SCHOOL MET 3 J.CURSUS
te Winterswijk
TOELATINGS-EXAMEN voor
Jongens en Meisjes in het midden der maand Juli a.s.
Aangifte voor 1 Juli
Aansluiting bij de 4e kl.eener H.B.S. met 5 j.cursus.
Nadere inlichtingen, ook betreffende kostelooze toelating bij den Directeur.
O.TEN HAVE
-------------------------------------------------------------
Vanaf dat moment gaat het ook beter met de RHBS. Het leerlingen aantal groeit naar tussen de 60 en 80 gemiddeld tot 1907. De helft van de leerlingen komt met de trein van buiten de plaats.
Slechts enkele meisjes bezoeken de school
In 1907 vertrekt Directeur ten Have naar Den Haag en wordt daar leraar op de H.B.S en hij wordt in Winterswijk opgevolgd door A.Landman.
Intussen ontstaat in Winterswijk de behoefte aan een 5-jarige cursus, omdat steeds meer
leerlingen deze opleiding gaan doen in Zutphen en het trein reizen verre van optimaal is.
De "concurrentie" voor de HBS werd ook steeds groter, er kwam in 1907 een Ambachtsschool en in 1908 een (M)ULO in Winterswijk.
Voor veel beroepen of om door te studeren werd ook steeds vaker een 5-jarige HBS-opleiding gevraagd.
Uit Aalten werd actie ondernomen om tot een 5-jarige opleiding te komen (De HBS had een streekfunctie).
Weer ging er een zware delegatie naar toen Minister Heemskerk in Den Haag, bestaande uit
Kolonel G.H.Berenschot, N.Willink en J.H.Willink Alle drie leerlingen van het eerste uur.
Minister Heemskerk
Zaterdag 13 Januari ’s middags kreeg Burgemeester van Nispen een telegrafisch bericht uit Den Haag met de mededeling dat Winterswijk een 5-jarigen cursus kreeg.
(Zie krantenbericht)
.-----------------------------------------------------------------------------------------------
UTRECHTS NIEUWSBLAD
DINSDAG 16 JANUARI 1912 (Letterlijk overgenomen)
R.H.B.S.TE WINTERSWIJK.
Zaterdagmiddag werd te Winterswijk uit Den Haag bij den burgemeester telegrafisch bericht ontvangen, dat de R.H.B.S.te Winterswijk in een 5-jarigen cursus zal worden veranderd.
---------------------------------------------------------------------------------------------------
NIEUWS VAN DEN DAG
DINSDAG 2 DECMEBER 1913 (Letterlijk overgenomen)
SALARISSEN LEERAREN R.H.B.S.
Door leeraren van een groot aantal Rijks Hoogere Burgerscholen is aan den Minister van binnenlandsche zaken een adres gericht van den volgenden inhoud:
Geven met verschuldigden eerbied te kennen, ondergeteekenden, allen leeraren aan de Rijks- Hoogere Burgerschool te Gouda, enz.;
dat zij niet zonder vrees voor teleurstelling de komende behandeling van de begrooting voor Binnenlandsche Zaken tegemoet zien;
dat na de laatste salaris- herziening, beter gezegd salaris-regeling van 1901, waarbij f 60,000 salaris-verhooging ten goed kwam aan meer dan 250 leeraren, verdeeld over 21 scholen, nog steeds hun salaris moeilijk voldoende te noemen was;
dat sedert dien de prijsstijging der levensbehoefte van 25 pCt. bedraagt;
dat hun salaris steeds is gebleven ver beneden dat van andere groepen van ambtenaren, met wie zij mogen worden gelijkgesteld;
dat hun salaris niet toereikend is om een gezin naar behooren te onderhouden;
reden warom zij eerbiedig verzoeken dat Uwe Excellentie alsnog die maatregelen moge treffen, die aan dezen noodtoestand een einde maken.
Hetwelk doende, enz.
Dit adres is geteekend door leeraren van de R.H.B.S. te : Gouda,Wageningen,Groningen, Alkmaar, Venloo, Helmond, Zwolle, ’s Hertogenbosch, Heerenveen, Steenwijk, Goes, Hoorn, Leeuwarden, Utrecht, Tilburg, Bergen op Zoom, Sappemeer, Den Helder, Zieriksee,, Roermond, Meppel, Assen, Coevorden, WINTERSWIJK, Warffum, Veendam en Middelburg.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------
PERSONEEL 1800
| J.C.van den Berg | 1873-1875 | Geschiedenis/Aardrijksk. | |
| J.van den Breggen | 1898-1924 | Wiskunde/Nat.kunde/tekenen | |
| Mej.J.C.de. Bruin | 1898-1922 | Duits/schoonschrijven | |
| P.A.van Denise | 1878-1881 | Geschiedenis/aardrijksk | |
| M.van den Ende | 1894-1898 | Wiskunde/tekenen | |
| P.Goedhart | 1884-1889 | Geschiedenis/aardrijksk | |
| W.J.van Goor | 1871-1879 | Frans | |
| R.E.de Haan,directeur | 1870-1897 | Nat/scheik/Natuurk/staat.huisd.k. | |
| O.ten Have,directeur | 1891-1907 | Geschiedenis/aardrijksk | 0v.1942 |
| J.Jurling | 1870-1876 | Wiskunde/tekenen | |
| C.van Kempe Valk | 1870-1901 | Nederlands/engels | |
| W.F.Koppeschaar | 1885-1892 | Wiskunde/tekenen | |
| Mr. J.W.Lasonder | 1871-1872 | Staat.Huish.kunde | |
| Dr.L.P.C.Luyten | 1876-1880 | Wiskunde/tekenen | |
| Dr.L.Mendels | 1889-1890 | Geschied/Aardrijksk | |
| E.C.Pean | 1879-1882 | Frans | |
| Dr.H.M.D.van Riemsdijk | 1898-1906 | Scheik/Nat.Jis | |
| J.W.Schepers | 1870-1897 | Duits/schoonschrijven | |
| G.W.Schut | 1870-1917 | Lich.opv./tekenen | |
| Dr.F.W.Slothouwer | 1875-1877 | Geschiedenis/aardrijksk | |
| G.J.van Swaay | 1892-1984 | Wiskunde/tekenen | |
| L.van den Tas | 1880-1885 | Wiskunde/tekenen | |
| W.Tollius Glusenkamp | 1882-1897 | Frans | |
| H.J.Wansink | 1870-1871 | Frans | |
| J.J.Wissenburgh | 1897-1900 | Frans | |
| E.Zuidema | 1870-1873 | Geschiedenis/aardrijksk | |
-------------------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
WOENSDAG 19 MAART 1924
SCHAAKRUBRIEK
Euwe heeft een betrekking als leeraar te Winterswijk aanvaard. Moge hij hier al minder dan te Amsterdam in het brandpunt van het schaakleven staan, van meer belang is, dat de nu voor hem liggende levensperiode gelegenheid zal schenken, zijn groote natuurlijke gaven op een ander gebied tot rijpheid te brengen.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
HET VADERLAND
VRIJDAG 22 OCTOBER 1924
OFFICIEELE BERICHTEN
Bij Kon.besluit is op verzoek eervol ontslagen J. van der Breggen als leeraar aan de R.H.B.S. te Winterswijk.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Daarvoor werd de school in 1913 en 1914 uitgebreid met een vleugel met verdieping aan de kant van de societeit.
Het aantal leerlingen groeide die jaren enorm:
1912: 61
1913: 81
1914:100
1919:200
1923:299
Ook maakten de leerlingen in deze periode vaak uitstapjes en zelfs naar het buitenland.
Regelmatig naar Ulft en Terborg (IJzergieterijen), maar ook naar blekerij Ten Cate in Eibergen en natuurlijk de bierbrouwerij in Groenlo. Maar ook gewoon in Winterswijk naar de textielfabrieken en de boterfabriek. In het buitenland naar Dusseldorf en Wezel (Suikerwerkfabriek, pianofabriek en zeepfabriek). Maar de mooiste reis zal wel op 26 Juni 1906 naar Amsterdam geweest zijn, waar men o.a. de Oranje bezocht die op Indie voer, maar het hoogtepunt was zeker de te waterlating van mailschip Rembrandt op de werf van de NSM.
Mailschip Rembrandt
---------------------------------
HET NIEUWS VAN DEN DAG
WOENSDAG 16 DECEMBER 1903
De Heer E.KRUISINGA,leraar aan de R.-H.B.S.te Winterswijk, heeft den 11en Dec.aan de Universiteit te Bonn het magister en doctorexamen in de philosophie afgelegd, magna cum laude
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
In 1920 bestond de school tevens 50 jaar. Drie dagen FEEST.
Donderdag 16 September 1920: Lokatie:"De Eendracht"
Programma van zang,dans en toneel uitgevoerd door
leerlingen.
Na afloop bal.
Vrijdag 17 September 1920: Lokatie: Gymzaal (aula)
Officiele herdenking:
Sprekers:
Voorzitter feestcomite: J.Willink Azn.
"Onze Winterswijkse Universiteit"
Burgemeester van Nispen
"dat de RHBS van Winterswijk steeds meer moge
groeien en bloeien"
Directeur Landman
"Leve de Winterswijkse Hogere Burger School"
HW.Slotboom,leerling "
"Lang leve onze HBS en allen die hier werkzaam zijn"
Daarna speelde de W.O.V.in de tuin van De Eendracht. Vervolgens ging men naar Hotel De Klok waar 70 personen aan een diner deelnamen, bestaande uit Leraren, oud-leraren, oud-leerlingen en genodigden.
’s Avonds was er wederom bal tot diep in de nacht (02.00), maar nu in het feestgebouw.
Zaterdag 18 September 1920: 09.00: Sportfestijn: Afgelast ???
Zie eindtijd bal?
’s Middags:
Voetbalwedstrijd: Leerlingen-Oud leerlingen
20.00: Optocht m.m.v.Excelsior met fakkels en lampions van
school naar wederom het Feestgebouw.Onderweg
maakte men een omweg langs de populaire zieke oud-
leraar Schut (47 jaar aan de school geweest)aan de
spoorstraat, welke de feestelijkheden niet bij
kon wonen.
24.00: Directeur Landman sluit het "volksfeest" af met een
Hoera,Hoera,Hoera.
DE JAREN TWINTIG-DERTIG-vEERTIG
Begin jaren twintig was het aantal leerlingen enorm gegroeid. Dit kwam natuurlijk o.a.doordat de opleiding van 3 naar 5 jarig was gegaan en ook veel nieuwe leerlingen kwamen uit alle lagen van de bevolking (frans was afgeschaft in 1920 op de lagere scholen en was dus ook niet meer verplicht als toelatings-eis.)
Ook doordat de HBS geen eindonderwijs meer werd. Velen gingen daarna na de universiteit of hogeschool.
Toch ging het daarna snel weer bergafwaarts met het aantal leerlingen. Ook bewust deed men dat. Het peil van het onderwijs was nml. verlaagd, doordat er steeds meer leerlingen waren uit alle lagen v.d. bevolking. Dat het aantal zo (1929:117) dramatisch daalde is echter niet helemaal te verklaren.
1921: Bouw drie noodlokalen
1922: 299 Leerlingen
1926: Aansluiting op waterleiding (pomp vervalt)
1927: Noodlokalen worden weer afgebroken
1927: Aansluiting op electriciteitsnet
1929: Directeur A.Landman word opgevolgd door Dr.R.J.Donker
H.B.S.WINTERSWIJK 1928
-------------------------------------------------
AFSCHEID A. LANDMAN
ALS DIRECTEUR VAN DE H.B.S.TE WINTERSWIJK
Gistermiddag bij het sluiten van den cursus heeft de heer A.Landman, die het middelbaar onderwijs met pensioen gaat verlaten, als directeur der H.B.S. te Winterswijk afscheid genomen van leeraren en leerlingen. Na zelf een ernstig woord te hebben gericht tot de leerlingen en leeraren, alsmede tot de commissie van toezicht en den heer Donker, nieuw benoemd directeur, werd de algemeen geachte en hooggewaardeerde directeur achtereenvolgens toegesproken door burgemeester Bosma, als voorzitter van de commissie van toezicht en mede namens den inspecteur van het middelbaar onderwijs, den heer Grooters namens de leeraren en oud-leeraren, den heer A.Scholten, lid van de commissie van toezicht en den heer Donker, die in het bijzonder naar voren bracht de groote toewijding en werkkracht door den scheidenden directeur zooveel jaren in zijn functie aan den dag gelegd.
Burgemeester Bosma verheugde zich er in, dat de heer Landman inwoner der gemeente zal blijven en hoopte dat hij nog vele jaren zijn maatschappelijken arbeid, waaraan hij ook gaarne zijn krachten gaf, zal kunnen blijven voortzetten. Namens leeraren en oud-leeraren werd een fraai souvenir aangeboden, waarvoor de heer Landman zichbaar bewogen dankte. Tenslotte sprak hij zijn beste wenschen uit voor de Winterswijksche H.B.S.
Tevens was het de laatste schooldag voor dr.Dijkshoorn, die na 47 jaar dienst als leeraar in de Fransche taal op pensioen is gesteld. Ook hem werd van verschillende zijde hartelijke waardeering betoond voor zijn toegewijden arbeid.
H.B.S.1929
--------------------------------------------------------------------
1929: 117 Leerlingen
1930: RHBS hoogste klassen worden gesplitst in:
A-afdeling: Literair-economisch (11 Leerlingen)
B-afdeling: Nadruk op wis- en natuurkunde (18 Leerlingen)
1930: Aantal leerlingen neemt weer toe.
1936: Plm.200 leerlingen
1940-1943: Plm.220-225 leerlingen
1945: 286 leerlingen
BEKENDE LERAAR EN WERELDKAMPIOEN
Max Euwe, wereldkampioen schaken 15 Deecember 1935.
Leraar HBS 1924 Wiskunde. (Vervanger J.van Breggen)
1940-1945:
10 Mei 1940: Duitsland valt Nederland binnen.
Leraren en leerlingen worden ontvangen in gymnastiekzaal
Dir.Dr.Jonker spreekt iedereen toe.
Afgesloten met het Wilhemus.
Er worden geen lessen gegeven.
Enkele dagen later worden de lessen hervat. Nederland is gecapituleert.
September 1940: Schoolbibliotheken worden gezuiverd van anti-Duitse boeken en plaatwerken.
Oktober 1940: Registratie van Joodse ambtenaren. (Niet aanwezig op HBS)
1941-1942: Vijf Joodse leerlingen moeten de school verlaten.
1942: Overlijden Dir.Donker. 14 Februari. Vervanger Tj.Hoogeveen. (sinds 1933 wisk.leraar.)
1943-1945: Nieuwe directeur D.Poort, Utrecht. NSB-er.
Met dir.D.Poort hebben zich geen moeilijkheden voor gedaan. Contacten met meeste leraren waren puur zakelijke. Buiten school was hij wel actief voor NSB.
Daarnaast waren er nog leraar en lerares met NSB -sympathieen.
Leraar Wiechers, anti-Duits, werd herhaaldelijk geprovoceerd door leerlingen van NSB-ouders.
Daarvoor werd hij op het gemeentehuis ontboden en gevangen gezet.(plm.4 mnd.) (Arnhem en Amersfoort)
Na vrijlating mocht hij geen lessen meer geven op de HBS.
Na de oorlog is hij weer terug tot 1953.
1944:School wordt gevorderd door de Duitsers. 5 September.
Lesgeven onmogelijk.
1945:School gevorderd door Engelsen. 31 Maart.
Lesgeven werd weer gestart in de societeit, cafe Slats Ratumsestraat en Gebouw Irene.
1945:School weer in gebruik genomen.
Vijfdeklassers kregen zonder examen toch diploma. Leerlingen NSB-jeugdstorm niet.
1945: Waarnemend rector Tj.Hoogeveen.
D.Poort, leraar RK Twentsch Carmellyceum Oldenzaal
Beide NSB-leerkrachten ontslagen.
13 OKTOBER 1945:
75 JARIG BESTAAN.
Het Jubileum werd zo kort na de oorlog slechts een middag gevierd
LOKATIE: FEESTGEBOUW
Waarnemend rector Tj.Hoogeveen hield herdenkingsrede:
Hij eindigde met: "Moge de Winterswijkse Hoogere Burgerschool ook in de toekomst het zijne bijdragen, om van den mens een mens te maken".
Verdere sprekers:
Burgemeester J.Kneppelhout
H.W.Slotboom: Voorzitter commissie van toezicht: Zelfde als in 1920
Schriftelijke felicitatie: Frits Overweg uit Egypte. Werkzaam daar voor Tricot
Aanwezigen: N.Willink (88) en G.H.Berenschot (88) Eerste leerlingen school.
- Daarna gemeenschappelijke koffiemaaltijd.
- Gevarieerd Programma uitgevoerd door leerlingen
- Bal
NA DE BEVRIJDING.
De tijd van enorm stijgende leerlingaantallen, vele personeelswisselingen, verbouwingen en het ontstaan en weer verdwijnen van nieuwe schooltypen.
1946-1947: 311 Leerlingen (voor het eerst boven de 300)
De school had enorm te maken met de naweeen van de oorlog.
Ruimtegebrek, slecht meubilair, "kolenvakanties (1947)"
1948: Directeur Tj.Hoogeveen.
Is langdurig ziek geweest em in die periode vervangen door ir.J.C.de Vries.
PERSONEEL 1900-1949:
| Dr.W.F.Andriessen | 1932-1938 | Geschiedenis/Aardrijksk. | |
| Dr.C.J.Baert de la Faille | 1906 1908 | Scheik/Nat.His | |
| P.E.van Bemmel | 1924-1928 | Aardrijks/kosm | |
| Mej.A.J.Billenkamp | 1923-1926 | Lich.opv. | |
| A.Bouhuijs | 1922-1923 | Aardrijsk | |
| Mej.J.G.Bredenoord | 1922-1925 | Nat.His | |
| J.A.Bruins | 1901-1902 | Nederlands/Engels | |
| Th.C.J.Copray | 1919-1920 | Nederlands/geschiedenis | |
| Mej.E.M.van Deth | 1947-1949 | Frans/geschiedenis | |
| Dr.L.W.R.van Deventer | 1922-1923 | Nederlands/geschiedenis | |
| P.J.de Doelder | 1943-1946 | Wiskunde | |
| Dr.R.J.Donker, directeur | 1929-1942 | Duits | |
| J.L.van Dorp | 1947-1956 | Frans | |
| M.J.van Dugteren | 1921 1954 | Tekenen | |
| P.J.H.H.Duppen | 1945-1956 | Duits | |
| S.Dijkman | 1931-1945 | Economie | |
| J.A.Dijkshoorn | 1900-1929 | Frans | |
| J.Dijkstra | 1938-1958 | Geschiedenis/Aardrijksk | |
| Dr.W.van Eeden Jr. | 1913-1915 | Nederlands/geschiedenis/aardr. | |
| G.van Eekelen | 1925-1936 | Biologie/aardrijks/kosm | |
| F.G.M.J.van der Eerden | 1948-1949 | Wiskunde/natuurkunde | |
| M.Euwe | 1924 | Wiskunde | |
| Mej.E.E.Eversmann | 1919-1921 | Duits/frans | |
| Mr.J.Floor | 1938-1945 | Staat.huis.kunde | |
| C.M.Ch.J.de Goede | 1949-1952 | Lich.opv. | |
| Dr.A.Goslinga | 1915-1918 | Geschiedenis/aardr/nederlands | |
| Drs.S.Greebel | 1913-1914 | Wisk/kos/Nat.His | |
| Ir.W.Grooters | 1912-1943 | Scheik/wisk/biologie | |
| Dr.B.G.Halberstadt | 1916-1929 | Nederlands/aardrijksk | |
| Mej.B.Hartsinck | 1919-1923 | Lich.opv. | |
| J.M.Haver | 1949-1955 | Wisk/nat/scheikunde | |
| W.Heldt | 1908-1922 | Nederlands/engels | |
| Dr.N.H.Hogenvorst | 1908-1912 | Scheik/Nat.His | |
| Tj.Hoogeveen,directeur | 1933-1968 | Wisk/Me.Kosm | |
| F.J.Hopman | 1908-1910 | Engels/sch.sch. | |
| Mej.J.Humfeld | 1937-1938 | Frans | |
| Dr.J.Jansen | 1949-1950 | Latijn/grieks | |
| Mej.O.Janssen | 1921-1922 | Duits | |
| Drs.C.J.Jellema | 1933-1947 | Biologie | |
| A.J.de Jong | 1906-1908 | Nederlands | |
| E.de Jonge | 1948-1950 | Wisk/mech. | |
| R.Kamman | 1932-1963 | Nederlands | |
| Drs.A.Kater | 1940-1971 | Wisk/Me/Kos/con | |
| Dr.E.Kruisinga | 1902-1906 | Nederlands/engels | |
| F.A.M.Kusters | 1933-1939 | Frans | |
| J.Kuylman | 1910-1911 | Engels | |
| A.Landman,Directeur | 1907-1929 | geschied/aardrijksk/staats.inr | |
| E.H.F.van der lely | 1946-1948 | Scheik | |
| Chr.A.M.van der Linden | 1946-1948 | Wiskunde/kos | |
| W.F.A.Looman | 1921-1923 | Wiskunde/econom | |
| Mej.C.Mallinckrodt | 1918-1922 | Geschiedenis | |
| Mej.Drs.C.M.Meewis | 1929-1945 | Duits | |
| B.Meyering | 1919-1922 | Aardrijksk | |
| Mej.H.C.Nienhuis | 1938-1941 | Frans | |
| F.J.M.Offerijns | 1919-1922 | Nat.His | |
| Dr.Chs.H.van Os | 1915-1919 | Wisk/kos/Nat.His | |
| Drs.A.K.van Overbeeke | 1943-1945 | Engels | |
| J.Peet | 1938-1940 | Wisk/mech/kos | |
| A.vander Ploeg | 1948-1953 | Biologie | |
| Jhr.H.J.A.Pompe v.Meerdervoort | 1919-1932 | Wisk/mech/kos | |
| D.Poort, Directeur | 1943-1945 | Duits | |
| B.Postma | 1949-1950 | Wiskunde | |
| Mej.J.F.Prins | 1948-1951 | Engels | |
| Mej.Drs.M.M.Prinsen | 1929-1931 | Nederlands | |
| H.Th.E.Propper | 1922-1924 | Duits | |
| J.J.H.van Proosdij | 1946-1947 | Engels | |
| Mej.E.A.M.Rant | 1947-1951 | Latij/grieks/o.gesch. | |
| A.J.M.Rault | 1941-1944 | Nederlands | |
| W.van Ravenhorst | 1906-1946 | Engels | |
| B.A.J.Reith | 1917-1921 | Tekenen | |
| Mej.A.J.F.van Rhienen | 1922-1938 | Geschied/econom | |
| Mej.A.C.Roelofsen | 1920-1921 | Handw. | |
| J.G.M.van Sandt | 1946-1950 | Nederlands | |
| Drs.F.W.H.J.Slijpen | 1943-1945 | Lich.opv. | |
| L.J.Smid | 1924-1925 | Wiskunde | |
| Mej.Dr.E.C.H.Smits | 1949-1976 | Lat/grieks/o.gesch | |
| Dr.H.E.Steutel | 1949-1950 | Natuurkunde | |
| L.M.Timmerman | 1949-1950 | Frans | |
| H.van der Tuin | 1931-1933 | Frans | |
| Mej.G.J.K.Vergeer | 1921-1958 | Handwerken | |
| Mej.D.S.Vogelesang | 1936-1938 | Geschiedenis | |
| Ir.J.C.de Vries | 1917-1947 | Wiskunde/Natuurkunde | |
| Mej.Drs.A.K.G.Weeder | 1933-1936 | Frans | |
| Mej.E.A.E.M.Westerbaan-Schmidt | 1921-1923 | Frans | |
| G.J.Wideman | 1947-1951 | Engels |
| E.Wiechers | 1917-1953 | Lich.opv. | |
| Dr.G.Wilhelmy | 1912-1913 | Natuur. Hist | |
| J.H.Willemsen | 1946-1948 | Engels | |
| Mevr.Drs.A. Willink-v.Oldenborgh | 1948-1981 | Latijn/grieks/O.geschiedenis | |
| Th.A.J.de Wit | 1939-1946 | Frans | |
| Mej.Drs.M.Wolfson | 1929-1933 | Frans | |
| L.D.Wolters | 1907-1921 | Boekh/scheikunde | |
| D.M.Woudstra | 1943-1954 | Economie |
| G.H.H.Zandvoort | 1920-1922 | Nederlands/geschiedenis |
In 1952 waren de problemen opgelost. Op 15 Januari werd het uitgebreide en gemoderniseerde schoolgebouw in gebruik genomen.
Belangrijkste wijzigingen: Nieuwbouw gymlokaal (oude werd 3 lokalen), Hoofdingang naar zijvleugel, volkstuintjes achter werden aangekocht voor sportveld.
1955: CENTRALE VERWARMING. (23 jaar om gezeurd bij Rijk)
Problemen tot eind jaren ’60: Tekort aan geschikte leerkrachten.
1955-1956: 326 Leerlingen
1958: Meer dan 400
1961: 512 Leerlingen
1968: 436 Leerlingen
De terugloop had te maken met de vestiging Marianum te Groenlo en de vestiging van de Christelijke HBS te Aalten.
1973: 989 Leerlingen ( Fusie met gem.ULO-school)
1960: Grootste verbouwing HBS
1964: Opening nieuwbouw
1967: Rector: P.Glazenburg
1984: Rector: G.W.Klein Kranenbarg
1992: Einde aan Rijks school.
1970:100 JARIG BESTAAN
Donderdag 15, Vrijdag 16, Zaterdag 17, Maadag 19 en Dinsdag 20 Oktober.
PERSONEEL 1950-1999: (UITGAVE 1992)
| W.M.C.G. Albers | 1985-1986 | Wiskunde | |
| Drs.M.P.Allers | 1973- | Aadrijkskunde | |
| M.Bakker | 1971-1973 | Muziek | |
| J.A.van Beek | 1967-1969 | Lich.opv. | |
| J.J.Beke | 1959-1963 | Engels | |
| G.B.Bel | 1982- | Muziek | |
| Drs.E.A.A.van der Bent | 1959-1962 | Latijn/grieks/o.Gesch. | |
| Mevr.Drs.J.M.Th.van Bergen | 1981- | Nederlands | |
| Drs.J.A.van den Bergh | 1970-1971 | Scheikunde | |
| C.Blaauw | 1969-1980 | Engels | |
| J.M.Blom | 1981- | Duits | |
| Drs.Th.J.M.Bocker | 1982-1984 | Economie | |
| G.M.H.ter Bogt | 1971-1973 | Duits | |
| Mevr.J.Bolink | 1979- | Engels | |
| Mej.J.Boom | 1978-1983 | Nederlands | |
| M.A.Borgers | 1976- | Frans/Nederlands | |
| Drs.H.den Broeder | 1985-1987 | Economie | |
| Mej.G.J.Broekhoff | 1969-1980 | Engels/Duits | |
| J.E.Broekhuizen | 1953-1954 | Wiskunde | |
| H.van der Brugge | 1971- | Lich.opv | |
| J.H.Brust | 1969-1980 | Wiskunde/conr. | |
| A. de Bruijn | 1950-1972 | Nederlands | |
| D.F.G.Bhugwandass | 1990- | Geschiedenis/Maat.sch.leer | |
| H.Burgers | 1967-1969 | Aardrijkskunde | |
| B.van der Bij | 1969-1973 | Frans/Aardr.kunde | |
| Drs.A. Bijker | 1978- | Engels | |
| J.van Calker | 1964-1966 | Wiskunde | |
| P.J.Cevaal | 1961-1962 | Wiskunde | |
| H.J.M.Cocu | 1960-1964 | Nederlands | |
| H.O.van dam | 1961- | Frans | |
| C.S.P.van Dam | 1953-1955 | Biologie | |
| W.F.H.G.Dobson | 1975- | Nederlands | |
| H.Dullemond | 1959-1964 | Wiskunde | |
| Drs.L.Dijksen | 1965-1985 | Economie | |
| M.T.van Ees | 1968-1975 | Natuurkunde | |
| Mevr.Drs.P.van Ees-Meima | 1968-1983 | Engels | |
| Drs.C.Ehlers | 1969- | Aardrijksk./conr. | |
| J.K.Eisinga | 1969- | Natuurkunde/scheikunde | |
| E.A.Elbers | 1991- | Aardrijksk. | |
| J.N.T.L.Elshof | 1965-1966 | St.h.kunde | |
| Drs.W.K.M.Engbers | 1966-1967 | Scheikunde | |
| Drs.J.H.Epema | 1974- | Nederlands | |
| H.P.van den Essenburg | 1959-1988 | Tek./K.Gs. | |
| S.R.Eversdijk | 1954-1974 | Lich.opv./conr. | |
| Dr.J.G.Ferwerda | 1950-1951 | Wis/Mech/Kosm | |
| J.B.L.F.Flieger | 1958-1970 | Frans | |
| Mevr.W.Folkers | 1987- | Text.wv. | |
| Drs.J.M.A.Fox | 1976-1982 | Economie | |
| Drs.H.C.Gaasbeek | 1966- | Latijn/Grieks/Engels | |
| Drs.G.J.Gerbrandy | 1983- | Latijn/Grieks | |
| Mevr.C.B.J.M.v.d.Gevel-Wolters | 1975-1978 | Engels | |
| Mevr.C.T.van de Geijn-Walstra | 1980-1983 | Nederlands | |
| Mevr.E.van der Glas-van Pelt | 1986-1988 | Wiskunde | |
| Drs.P.Glazenbrug | 1968-1985 | Aardrijkskunde | |
| F.Gombert | 1977-1980 | Muziek | |
| Mevr.A.Goorhuis-Wijmans | 1973- | Geschiedenis | |
| Mevr.Drs.Th.E.de Graaff | 1952-1966 | Latijn/grieks/o.gesch. | |
| J.W.M.de Graaff | 1978-1980 | Tekenen | |
| Mevr.J.A.P.M.Grimbergen | 1986-1987 | Tek.text.wv. | |
| W.G.de Haan | 1966-1967 | Engels | |
| Drs.W.A.de Haan | 1984-1985 | Economie | |
| Drs.J.van der Haar | 1954-1963 | Geschiedenis | |
| P.Haitsma | 1969-1989 | Duits | |
| Mevr.A.G.Hallema-Kruk | 1975-1978 | Tekenen | |
| Drs.D.M.W.van den Ham | 1966-1967 | Scheikunde | |
| Mevr.C.P.H.M.Harden | 1984-1986 | Tek/text.wv. | |
| Drs.J.van der Harst | 1962-1964 | Frans | |
| A.L.Hemert | 1951-1959 | Latijn/grieks | |
| J.G.te Hennepe | 1958-1977 | Muziek | |
| H.Hietbrink | 1960-1965 | Nederlands | |
| B.J.Hindriks | 1989- | Lich.opv. | |
| Drs.E.G.Hoekstra | 1962-1988 | Geschiedenis | |
| U.B.Hofstra | 1961-1962 | Natuurkunde | |
| J.W.Hoitink | 1977- | Engels | |
| J.Holsheimer | 1973-1976 | Muziek | |
| Mevr.M.C.van ’t Hoog-Heesen | 1968-1982 | handw. | |
| Mevr.J.W.M.Huisman | 1986-1988 | Wiskunde | |
| Mej.Huijzen | 1958-1961 | Handw. | |
| H.R.Ilgen | 1955-1961 | Natuurkunde | |
| Mevr.E.W.Jacobs-Vlas | 1977-1985 | Lich.opv. | |
| R.E.L.Jansen | 1984-1985 | Duits | |
| H.de Jonge | 1965- | Gesch/conr. | |
| Drs.E.J.Ph.Jonkhof | 1966- | natuurkunde | |
| Mevr.J.G.W.Keiser-Heusinkveld | 1971-1974 | Tekenen | |
| A.J.A.van Kempen | 1951-1952 | Engels | |
| Ir.J.Th.Klaare | 1973-1975 | Biologie | |
| G.W.Klein Kranenbarg, rector | 1985- | Wiskunde | |
| P.J.T.M.Konings | 1986- | Tek/handv. | |
| Mevr.Drs.M.L.Koop | 1984-1986 | Scheikunde/biologie | |
| Mej.G.A.Koster | 1966-1969 | Lich.opv. | |
| Drs.W.J.Kottier | 1982- | Engels | |
| H.W.Krajenbrink | 1957-1970 | Duits | |
| J.H.Kranen | 1976-1977 | Lich.opv. | |
| J.van Kuik | 1954-1959 | tekenen | |
| Mevr.M.van der Kuik | 1971-1978 | Nederlands | |
| Mevr.C.J.van Laar-Oonk | 1969-1979 | Frans | |
| Mevr.Van der Laar- Severin | 1973-1975 | Frans | |
| Mevr.C.J.Landerwers | 1992- | Duits | |
| Y.W.Langhout | 1975-1976 | Economie | |
| S.Lanjouw | 1969-1989 | Economie | |
| D.Leeksma | 1969-1980 | Nederlands/Duits | |
| F.H.Lindehovius | 1986- | Scheikunde | |
| J.J.Lindhout | 1965-1968 | Engels | |
| Ir.H.van Lith | 1975- | Wiskunde/Natuurkunde | |
| B.Lobeek | 1984-1985 | Wiskunde | |
| Mevr.A.G.Lopulissa-Braam | 1980- | Nederlands | |
| M.F.M.Lurvink | 1982- | Handv. | |
| B.J.Maatman | 1977-1979 | Aardrijkskunde | |
| Ir.E.B.Mandemakers | 1960-1961 | Wiskunde | |
| A.R.van Manen | 1965-1981 | Nederlands | |
| L.Mekking | 1981- | Lich.opv | |
| S.mekking | 1985-1986 | Economie | |
| Drs.S.H.van der mel | 1960-1961 | Frans | |
| Drs.K.Menger | 1959-1960 | Aardrijkskunde | |
| J.H.R.M.A.Mennink | 1965-1966 | H.Rek. | |
| J.P.Menting | 1954-1958 | Frans | |
| D.Meyler | 1971- | Scheikunde | |
| Dr.L.A.G.van Minderhout | 1977 | Biologie | |
| Drs.N.J.Moll | 1971-1985 | Scheikunde | |
| Mevr.J.Monasso-Langeveld | 1972-1973 | Frans | |
| Mevr.A.E.Monod de Froideville-Schouten | 1951-1954 | Frans | |
| Mevr.M.E.H.Monteiro-Jansen | 1961- | Lich.opv | |
| R.Mulder | 1952-1955 | Wiskunde/Natuurkunde | |
| Mevr.J.Mulder-Harmsen | 1988- | Economie | |
| B.Nelemans | 1960-1963 | Ardrijkskunde | |
| Drs.J.H.W.Nicolai | 1955-1078 | Biologie | |
| T.W.M.Nissen | 1963-1965 | Geschiedenis | |
| D.G.van Noort | 1982-1984 | Teken/Hand. | |
| A.van Nijkerken | 1985-1988 | Economie | |
| Mevr.Olthof-Berendsen | 1963-1968 | Handw. | |
| C.G.Oomes | 1966-1967 | Scheikunde | |
| Drs.J.F.van os | 1956-1957 | Wiskunde | |
| Mevr.J.M.Paaschens-Luiken | 1981-1982 | Teken | |
| T.Pastor | 1971-1984 | Wiskunde | |
| C.J.Peetsold | 1977- | Nederlands | |
| Drs.W.Peletier | 1960-1988 | Aardrijks./Conr | |
| H.Pieters | 1953-1954 | Lich.opv | |
| Mevr.Drs.E.I.Plooij-van Muyen | 1972-1978 | Nederlands | |
| Dr.J.M.Pluvier | 1958-1962 | Biologie | |
| J.H.Polman | 1955-1979 | Wiskunde | |
| Drs.L.Pos | 1967-1969 | Wisk./Kos. | |
| A.Th.Post | 1959-1961 | Teken. | |
| J.C.van Praag | 1958-1959 | Frans | |
| M.G.N.de Pree | 1963- | Wiskunde | |
| B.Renskers | 1961- | Nederlands/conr. | |
| Mej.P.M.W.Reijmers | 1958-1959 | Lich.opv. | |
| P.A.M.Reijnders | 1954-1959 | Econom./St.H.K. | |
| W.Roelofsen | 1973- | Aardr./Geschiedenis | |
| J.A.Rooks | 1977- | Biologie/Aardr. | |
| J.J.Roolvink | 1989 | Wiskunde | |
| Mej.T.W.de Roos | 1965-1981 | Engels | |
| Drs.K.B.de Roos | 1966-1967 | Scheikunde | |
| Drs.B.Rose | 1960-1965 | Econom./St.H.K. | |
| J.Rosier | 1973-1974 | Duits | |
| dr.J.van Rossum | 1950-1968 | Heb. | |
| J.H.M.Rouvroye | 1971-1984 | Duits | |
| Mej.A. van Ruth | 1952-1956 | Engels | |
| Mevr.G.P.van Dijk-Boegem | 1969-1970 | Wiskunde | |
| Mej.L.G.van Rijsewijk | 1951-1956 | Engels | |
| C.van Schagen | 1957-1961 | Wiskunde | |
| C.Schipper | 1954-1980 | Duits | |
| Drs.J.H.A.Schobben | 1969-1970 | Frans | |
| Mej.K.M.I.A.Scholtens | 1963-1965 | Engels | |
| J.W.Scholtz | 1975- | Geschiedenis | |
| Drs.D.H.Schoot | 1987- | Economie | |
| B.W.Schreurs | 1988- | Tekenen | |
| Drs.P.H.Schut | 1981-1983 | Engels | |
| Mej.G.J.Sennema | 1953-1954 | Lich.opv. | |
| J.W.Simons | 1956-1957 | Duits | |
| Ir.F.Smit | 1961-1966 | Natuurkunde | |
| A.M.Speets | 1957-1978 | Engels | |
| Drs.J.F.Stap | 1970-1971 | Duits | |
| P.Stassen | 1969- | Wiskunde | |
| Mej.Drs.D.Steinhauer | 1959-1960 | Frans | |
| J.W.Stevenhagen | 1969-1981 | Lich.opv. | |
| F.L.Stok | 1950-1952 | Wiskunde/Natuurkunde | |
| Dr.H.van der Straaten | 1953-1962 | Scheikunde | |
| Drs.R.Suringa | 1970-1984 | Wiskunde | |
| Mej.Drs.J.E.Swier | 1959-1961 | Frans | |
| Ir.J.Tanja | 1978-1984 | Wiskunde | |
| Mevr.A.M.H.H.P.Tempelman-geurts | 1992- | Engels | |
| J.D.Tolsma | 1983-1984 | Economie | |
| A.E.H.Tonkers | 1950-1951 | Frans | |
| Mej.B.Tijsze | 1955-1958 | Lich.opv. | |
| J.van der Vange | 1956-1968 | Frans | |
| C.J.van der Vange-Treffers | 1960-1972 | Gez.leer | |
| J.Th.H.H.van der Velden | 1969-1970 | Tekenen | |
| Drs. W.P.Verheul | 1962-1970 | Scheikunde | |
| P.M.Vermeer | 1956-1959 | Engels | |
| Drs.R.J.M.Verschuren | 1985- | Duits | |
| Drs.P.A.A.M.Vingerhoeds | 1965- | Frans | |
| C.Viveen | 1969-1988 | Biologie | |
| J.van Vliet | 1960-1965 | Engels | |
| Mevr.Drs.J.W.van Vliet | 1984- | Wiskunde | |
| Mevr.C.L.M.Voogd-Engelkamp | 1952-1957 | Wiskunde | |
| Mevr.H.B.Voskuil-ten Hagen | 1981- | Engels/Aardrijkskunde | |
| Mej.H.T.Vreeman | 1969-1979 | Handwerken | |
| Drs.A. van Weperen | 1980- | Wiskunde | |
| Mevr.H.A.S.Westera-Hof | 1970-1979 | Lich.opv | |
| Drs.H.G.A.M.Willemsen | 1985-1989 | Economie |
| S.de Wit | 1971- | Ned.conr. | |
| M.A.M.Wopereis | 1988 | Wiskunde | |
| H.J.Zemel | 1968-1972 | Geschiedenis | |
| J.Zuidgeest | 1959-1961 | Nederlands | |
| Mevr.J.G.M.Zwaferink-Hofstee | 1982-1984 | text.wv | |
| P.M.M.Zwager | 1956-1957 | Engels |
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Schooljaren.
Uit: www.rietjesakkefietjes.nl
Voor-het-eerst-naar-school-gaan: Een ongelukkiger verjaardagsdatum dan begin oktober was bijna niet te vinden. Toen – in de dertiger jaren - moest ieder kind 6 jaar zijn voor
1 oktober om naar de lagere school te mogen. Ik kwam bijna een week te kort. Geboren op 6 oktober.
Maar zoals ik in “Peuter en Kleuter” al vertelde, tante Cor was de reddende engel met leesplank en sommenboekje, zodat ik een jaar later in september 1937, toen ik wel naar school mocht, meteen in de tweede klas kwam. “Dat is mooi, nu verliest ze tenminste niet een heel jaar”, zei de familie tevreden. Maar de werkelijkheid was toch niet zo mooi als voorgespiegeld was. Ik voelde me in het begin helemaal niet op mijn gemak in een klas vol onbekende kinderen, voor wie de gang van zaken op school gesneden koek was.
De tweede klas van school C was vol en rommelig. Er zaten 53 kinderen in en juffrouw Scheepstra moest proberen de baas te blijven, wat haar slecht afging. Ze was vol goede bedoelingen, maar kon helaas haar klas niet in het gareel houden. Orde was ver te zoeken en van een pedagogische aanpak had ze niet veel kaas gegeten. Ze verliet na een aantal jaren gedesillusioneerd het onderwijs.
Eén voorval herinner ik me nog goed. We kregen een dictee, waarin het woord “vestje” voorkwam. Nadat ze het nagekeken had, moest ik bij haar komen. Ze zat aan haar tafeltje en wees een woord aan in mijn schriftje: “Wat staat daar?” “Vestje”. “En hoe schrijf je dat?” ’t Zou wel fout zijn, wat ik geschreven had, maar ik had geen idee wat het dan wel moest zijn en haalde mijn schouders op. “Als ik wat vraag geef je netjes antwoord, dus:...... “Hoe schrijf je dat?”. Ik wist het niet en durfde niks meer te zeggen. “Jij schrijft “vesje”, zie je wel en het is een vest, dus ook vestje, met een t.”
En toen kwam de grootste klap: “Wat zal tante Cor daar wel van zeggen?”
Tante Cor, die zo haar best had gedaan om mij bij te spijkeren voor deze klas en nu maakte ik haar te schande.......Ik wist niet waar ik het zoeken moest van narigheid.
Winterswijk was niet groot en al het onderwijzend personeel van de lagere scholen kende elkaar. Ik kon er dus zeker van zijn, dat dit vergrijp (want dat was het in mijn ogen) wel overgebriefd en in de familiekring breed uitgesponnen zou worden.
Sinds die dag was ik doodsbenauwd voor mijn juffrouw.
In de loop van dat jaar kwam er een tweede onderwijzeres bij, juffrouw Wennink, en dat vergrootte de janboel nog. Twee juffrouwen in één lokaal, die ieder aan een deel van de klas les gaven, was vragen om moeilijkheden. De ene helft maakte sommen, de andere was bezig met hardop lezen. Chaos.
De derde klas was een verademing. Juffrouw van de Klashorst begreep haar druktemakertjes en kreeg alles gedaan. We gingen voor haar door het vuur. Al een jaar eerder was op onze school als geweldig hulpmiddel bij het lezen een onzinnig aanwijsstokje geïntroduceerd. Een donkergroen glazen staafje, waarmee iedereen bij het lezen de tekst moest aanwijzen. Vast en zeker bedoeld om de aandacht beter bij de les te houden, maar ja, die stokjes vielen nog al eens kletterend op de grond. Weg aandacht. In de vorige klas werd er dan getierd en geschreeuwd, hier zei juf, dat we ze maar lekker in ons kastje moesten laten liggen. We waren toch groot genoeg om zonder die dingen te kunnen lezen? Nou dan....
Er was een of ander kattenkwaad uitgehaald en niemand had het natuurlijk gedaan. “Om vier uur blijven jullie voor straf allemaal na”, zei juf v.d.Klashorst. Ik vond dat verschrikkelijk, want ik had het beslist niet gedaan en thuis zwaaide er ook altijd nog wat als ik op school gestraft was. Ik verzon een list – ander woord voor leugen - , stak m’n vinger op en zei: “Mijn Opa komt me vanmiddag van school halen; hoe moet dan nou?”.
“Je Opa mag je niet laten wachten, ga jij maar naar hem toe”, zei ze. Ik verdween en voelde de ogen van de klas in mijn rug prikken.
Onderweg naar huis was ik al helemaal in mineur. Wat had ik gedaan? De juffrouw glashard voorgelogen. En waarom? Dom, dom, dom. Thuis heb ik het opgebiecht en moeder zei: “Er is maar één oplossing; morgenvroeg ga jij haar alles vertellen.
De volgende morgen stond ik voor dag en dauw bij het tuinhekje op juffrouw v.d. Klashorst te wachten tot ze met haar fiets naar buiten kwam. Onder tranen heb ik mijn leugen opgebiecht en verwachtte een zware straf. Maar alles wat ze zei was: “Ik had daar gisteren al zo’n vermoeden van. Flink van je, dat je het verteld hebt. Spring maar achterop, dan gaan we samen naar school”. Je hebt geboren pedagogen en mensen, die het nooit zullen worden.
De vierde klas had geen juffrouw, maar een meester, meester Langendijk. Ik zie hem nog voor me in een beige stofjas met leren stukken op de ellebogen. Verder kan ik me weinig van hem herinneren, alleen dat hij me een keer vroeg: “Zeg, wat doet jouw vader eigenlijk?”. Ik had geen flauw idee, “Hij zit op kantoor”, was alles wat ik erover kon zeggen.
Meester Paris beheerde klas 5. Een uitstekende docent. We leerden veel van hem. Elke middag, als we een paar minuutjes over hadden voordat de bel ging, las hij een stukje voor uit Fulco de Minstreel van Joh.C. Kieviet. Het was een beloning voor het feit, dat we die dag goed ons best hadden gedaan. Gek, dat je je zoiets herinnert.
Onze school was de opleidingsschool van het dorp. Dat wilde zeggen, dat iedereen, die naar de HBS wilde, daar de 5e en 6e klas moest volgen. Opleiding?.....hoe zag dat er uit? In de zesde klas bij schoolhoofd meester Meinen waren een paar bijzondere lessen ingebouwd. Daar was in de eerste plaats de telefoonles. Een telefoon was nog iets bijzonders in die dagen. Bedrijven hadden natuurlijk wel een telefoonaansluiting, maar particulieren nauwelijks. Hoe gedroeg je je aan de telefoon? Dat leerden we dus. Elke donderdagmiddag was er een telefoonverbinding met een telefoniste van het district Hengelo, waar Winterswijk onder viel. Om de beurt hadden de leerlingen een telefoongesprekje met haar, waarin ze iets over de telefoon en over het voeren van gesprekken vertelde. Zoiets is toch niet meer voor te stellen in het mobieltjes-tijdperk?
Verder hadden we één keer per week na schooltijd Franse les. Nu denk ik, waar was dat voor nodig? Waarom geen Duits of Engels? Ik weet nog, dat we reuzelol hadden om zinnetjes als: ”Papa est sur le canapé et Maman aussi”. Later op de HBS bleek, dat we van die lessen nauwelijks profijt hadden.
De citotoets was nog onbekend. Om naar de HBS te mogen, moest je toelatingsexamen doen. Ik kan me van het examen zelf weinig herinneren. De meeste indruk maakte op mij een bericht in de Winterswijkse krant, waarin de geslaagden vermeld werden. Alle meisjes heetten hierin mejuffrouw. Mej. R. van den Berg was geslaagd. Een mejuffrouw van 11 jaar! Nou begon ik echt mee te tellen.
In september 1942 stapte ik met zo’n 20 anderen klas 1b binnen. Er waren veel nieuwe gezichten bij, want onze HBS was het educatieve middelpunt voor een wijde omgeving. De leerlingen kwamen bij goed weer op de fiets tot uit Eibergen, Borculo en Varsseveld.
Elk uur een ander lokaal, een andere docent. Het wende gauw. Tijdens een van de eerste lessen Nederlands, waarbij het ging om de betekenis van het woord “voorlijk” zei de heer Kamman met zijn gebruikelijke sarcasme (wat ik helemaal nog niet door had): “Ik vind dit een intelligente klas. Jullie zijn voorlijk. En dat voor zulke jonkies. Want hoe oud zijn jullie helemaal? Dertien of misschien twaalf jaar?”
Natuurlijk stak er één zijn vinger op om te vertellen, dat hij pas twaalf was. “Dan ben jij een voorlijk kind”. Daarna riep mijn vriendinnetje op mij wijzend: “En Riet hier is pas elf”, waarop Kamman zei: “Jullie hebben al wel wiskunde gehad hè? Weten jullie wat het betekent als er achter een cijfer een tweetje staat, je weet wel, zo’n beetje hoog? Jullie snappen wel wat ik bedoel, hè? Nou, dat is zij dus.” Ik wou wel door de grond zakken, maar Kamman lachte me met een mond vol gele tanden vriendelijk toe en zei: “We zullen het vast wel met elkaar kunnen vinden al ben je nog maar elf”. Hij had gelijk.
Onze lerares Duits was een NSB-er. In feite een aardig mens, maar ja, ze deugde nou eenmaal niet, vond ik. Vanaf de eerste les sprak ze in de klas Duits en daar snapten we niks van. Proefwerken waren van het type “Ordnung muss sein”.. Ik weet niet meer precies de volgorde, maar het kwam op het volgende neer:
Pak je vel papier en vouw het in de lengte middendoor.
Bovenaan rechts zet je je naam,
Daaronder je klas,
Daaronder de datum
op de vierde regel zet je in het midden een punt (op de vouw dus)
Daarna kregen we een andere plaats aangewezen, zover mogelijk bij een ander uit de buurt om afkijken te voorkomen. En dan kwam het: “Op de plaats van de punt zet je een R of een L, net zoals je nu in de bank zit”.
Onnodig te zeggen, dat rechts en links verschillende proefwerken kregen.
Afgezien van haar lidmaatschap van de NSB voelde ik geen sympathie voor haar. Toch voelde ik me opgelaten, toen ik haar na de oorlog bezig zag met het schoonmaken van de toiletten op school C. Ze was opgepakt en in een kamp gezet. Van daaruit gingen de gevangenen werken, waar het nodig was.
Toen ik in de tweede klas zat, kregen we een nieuwe directeur, ook een NSB-er, de heer Poort. Als wij, meiden van 13, 14 jaar hem in het dorp tegenkwamen, nam hij de hoed voor ons af. Een reden voor eindeloos gegiebel.
We mochten hem wel, hij gaf Duits en bracht afwisseling in de lessen door soms een grammofoon mee te brengen en liedjes te laten horen. Ook hij belandde na de oorlog in het NSB-interneringskamp, waarvan vader commandant was. Het kan raar gaan.
De derde klas duurde maar een paar weken. Half september 1944 werd de school “gevorderd” door de Wehrmacht. Er werden nog wel wat lessen gegeven in een paar café’s en verenigingsgebouwen, maar dat duurde maar kort. Voor de leerlingen uit omliggende plaatsen was het te gevaarlijk om op de fiets te komen, en treinen en bussen reden niet meer. Deze bijlessen hadden dus weinig zin.
Na de bevrijding van Winterswijk waren de Duitsers wel verdwenen uit onze school, maar de Engelsen trokken erin. Het duurde tot de zomer van 1945 voordat de school weer vrijgegeven werd. Voor ons begonnen de lessen pas in september.
Tussen eind maart, het tijdstip van de bevrijding van Winterswijk en begin september liepen we maar wat bij huis rond en ik wilde wat doen. Ik meldde me aan bij de UVV, de Unie van Vrouwelijke Vrijwilligers, die mensen zocht voor allerlei karweitjes. Mijn werk kwam neer op helpen bij de opvang van “spitters’, de mannen die in Duitsland te werk waren gesteld om wat voor reden dan ook en nu terug begonnen te komen. Het westen van het land was nog niet bevrijd en ze werden zo lang ingekwartierd in leegstaande scholen. Mijn taak was het opscheppen van het eten, dat de gaarkeuken in grote gamellen aanleverde. Daarna werd brood uitgedeeld, dat voldoende moest zijn tot de warme maaltijd de volgende dag.
Ik kreeg prompt hoofdluis en omdat ik lang haar had was het een ramp om die beestjes kwijt te raken. Moeder kamde elke dag mijn haar met de luizenkam en de oogst werd met een duimnagel knappend doodgedrukt op een plankje met een wit vel papier erop. Toch duurde het weken voordat ik weer luizenvrij was.
Op school had iedereen een jaar gemist, maar we gingen allemaal over naar de volgende klas. Dat gaf wel problemen, voor diegenen, die de 4e klas hadden gemist, maar vooral voor de 5e klassers, die hun diploma gratis en voor niks kregen en gingen studeren.
Ik kwam in de 4e klas en bleef aan het einde van het jaar prompt zitten. Direct na de bevrijding was de hele wereld zo anders en er was zoveel afleiding, dat mijn huiswerk er vaak bij inschoot. Er waren leukere dingen te beleven. Overdoen dus.
In september 1946 kwam ik voor de tweede keer in de 4e klas. We waren maar met een klein clubje, 3 jongens en 3 meisjes. Dus bijna privéles. Ik werd in die klas voor het eerst hevig verliefd, maar ’t duurde niet lang. Na een paar maand was ’t over en uit. Achteraf heb ik wel eens gedacht, dat ik niet veel meegevoel had met die jongen. Ik gaf hem aan het begin van een padvindersfeest in drie woorden de bons en vermaakte me die avond verder prima. Hoe hij zich voelde was iets waar ik niet over wilde nadenken. Later schaamde ik me diep voor mijn gedrag, maar berouw komt na de zonde. Hij hoorde bij het groepje, waarmee we van en naar huis liepen. Pijnlijk. Korte tijd later ging hij naar een school in Arnhem en ik had het gevoel, dat dat mijn schuld was. Ik was dan ook erg opgelucht toen ik hoorde, dat hij een nieuwe vriendin had.
Geslaagd voor mijn eindexamen was de vraag: “Wat nu?”. Ik wilde rechten studeren, maar daarvoor was HBS-a ontoereikend. Gymnasium moest je hebben. Er zat maar één ding op: alsnog aanvullend examen doen voor het Gymnasium. Dit hield in Grieks en Latijn plus stereometrie. Waarom dat laatste er bij hoorde heb ik nooit begrepen.
In Zutphen was een leraar, die leerlingen zoals ik, les gaf en ik treinde 2x in de week, twee jaar lang naar Zutphen. De rest van de tijd studeerde ik thuis. Na 2 jaar deed ik staatsexamen Gymnasium in Amersfoort, maar zakte. Het jaar daarop lukte het net op het nippertje weer niet. Tot mijn verdediging voerde ik aan, dat de examinatoren voor 90% paters waren, en de examinandi leerlingen, die, op een enkeling na, afkomstig waren van een seminarie. Die waren opgevoed met Latijn. Ik voelde me een buitenstaander.
Besloten werd, dat ik naar Amsterdam zou gaan om al vast te beginnen aan de rechtenstudie aan de G.U., tegelijkertijd zou ik dan een cursus Grieks en Latijn volgen. Maar de dingen gaan vaak anders, dan je je voorgesteld hebt. En dat is weer een heel ander verhaal.
(LATER MEER)