ZATERDAG 09 OKTOBER 1943:

Mussert bezoekt Winterswijk.
Filmpje van bezoek aan Gemeentehuis en Parochie-centrum staat onderaan.

Dit filmpje staat sinds 2 jaar op internet en vonden dan ook dat wij u dit niet konden onthouden. Aangezien het een filmpje is waar we beslist niet trots over zullen zijn.
We hebben dan ook in ieder geval geprobeerd het geen opvallende plaats te gegeven op de site.

ZONDAG 10 OKTOBER 1943:
N.S.B.bestaat 10 jaar.

DINSDAG 12 OKTOBER 1943:
Winterswijkse Courant Vrijdag 15 Oct.1943:
(In de Wintersw. Courant staan de volledige namen, hier maken we gebruik van initialen)
De Winterswijksc.courant was in handen van de N.S.B.,de Nieuwe Winterswijkse Courant was in de oorlog verboden)

BIJZONDERE KAMERAADSCHAPSAVOND
Ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van de Groep Winterswijk der N.S.B.werd Dinsdagavond bij Beskers een Kameraadschapsavond gehouden, die meer  in het bijzonder  een fesstelijk karakter droeg. Er was voor deze samenkomst groote belangstelling. Het programma bood groote verscheidenheid; zang,muziek,tooneel, declamatie, lichamelijke oefeningen enz. Als Ceremoniemeester fungeerde de heer W.V., die er voor gezorgd heeft, dat alles een vlot verloop had, zoodat de menschen op tijd weer huiswaarts konden keeren.
Nadat onder tromgeroffel de leden, die vanaf 1933 waren ingeschreven, en dit was een beduidend aantal, waren binnengetreden, de opmarsch met de vlaggen had plaats gevonden, las de heer V.het leidend begingsel voor, benevens de drie bronnen.
Vervolgens verwelkomde hij allen op hartelijke wijze, in het bijzonder de oude leden, zonder wier toedoen, zooals hij opmerkte, de Groep niet dit feest had kunnen vieren.
De Kringleidster der N.S.V.O.,Mevrouw S. dankte  voor de ontvangen uitnodiging aan de N.S.V.O.dezen avond bij te wonen en deelde mede,dat ook de Districtsleidster, die verhinderd was,  de Groep hartelijk  geluk wenschte met deze herdenking.
Moeilijke jaren van strijd, aldus spreekster, liggen achter ons, maar nog moeilijker jaren zullen aanbreken. Ik hoop, dat ook dan allen achter u zullen staan, bezield met groote strijdgeest en vast besloten niet te versagen, voor de overwinning behaald is. Als tot nu toe kunt gij blijven rekenen op de medewerking van de N.S.V.O. Deze nationaalsocialistische gemeenschap heeft een groote taak te vervullen. Door bijzondere omstandigeheden kunnen al haar leden niet aangesloten zijn bij de N.S.B.; daarom wordt het zeer op prijs gesteld, dat ook deze avond den avond kunnen meemaken. Mevrouw S. sprak  tevens de hoop uit, dat in den vervolge op dezelfde wijze zal gehandeld worden. Zij deed nog een beroep op de kleedingskast der aanwezigen ten gunste der slachtoffers van de brandstichting in Drente.
Daarna complimenteerde de Commandant van den Arbeidsdienst en dankte voor de samenwerking en steun, die de Arbeidsmannen van de Groep Winterswijk van de N.S.B. hebben mogen ondervinden. Als blijk van erkentelijkheid offreerde hij de Groep namens de Kaderleden van den Arbeidsdienst een mand met prachtige roode rozen en gaf de verzekering, dat de N.S.B.op de medewerking van den Arbeidsdienstkan blijven rekenen.
De Groepsleider, de heer H.W.,dankte voor de aardige attentie en gaf de verzekering dat de N.S.B.ook in de toekomst de Arbeidsmannen bij hun moeilijk werk ter zijde zal blijven staan.
De mededeeling van Ds.R., dat de oudere leden een telegram aan den Leider wilden sturen, werd met donderend applaus ontvangen. Dit telegram luidde:

"Aan den Leider der N.S.B., Utrecht.
Kameraden van Groep Winterswijk, sedert 1933 lid der Beweging in kameraadschap met alle kameraden bijeen ter herdenking van het 10-jarig bestaan van deze Groep, danken nogmaals den leider voor zijn komst in den Gelderschen Achterhoek, Zaterdag j.l. en betuigen bij vernieuwing hun trouw en verknochtheid. HOU-ZEE!"

Vervolgens werd een aanvang gemaakt met de afwerking van het programma, dat ingeleid werd met accordeonmuziek van een viertal Jeugdstormers en -stormsters onder leiding van den heer H. Dit enalle volgende verrichtingen van Jeugdstorm en N.S.V.O. werden met enthousiast applaus beloond.
Aan het slot sprak Burgemeester Dr.B. nog een kort woord. Hij wierp een terugblik in het verleden en schilderde de romantiek van een verkiezingsstrijd, memoreerde het ontstaan  van de Groep Winterswijk en de moeilijkheden, die overwonnen moesten worden in den beginne telde de beweging verschillende fantasten, die gelukkig allen weer verdwenen zijn. Ook gewaagde hij met  een enkel woord van de toekomst der Nationaal-Socialistische Beweging. Er zal wel niemand zijn onder  de ouderen, die het ooit heeft durven denken, dat Nederland  eenmaal een deel van het Groot-Germaansche rijk zou worden.
De heer J.W. riep oude herinneringen op, terwijl Ds.R. de bijeenkomst  sloot, waarbij hij nog eens den nadruk legde op het beginsel van dienen; verdienen is goed, geoorloofd, als het dienen, maar niet vergeten wordt. Nadat hij nog in herinnering had gebracht, dat in deze 10 jaren betrekkelijk weinig leden door den dood aan de beweging zijn ontvallen, werd met het zingen van het 6e couplet van het Wilhelmus de bijeenkomst beeindigd.

Mussert in Winterswijk

 

WIE WAS MUSSERT?

Anton Adriaan (Ad) Mussert (Werkendam, 11 mei 1894 – Den Haag, 7 mei 1946) was een ingenieur, oprichter en leider van de Nationaal-Socialistische Beweging in Nederland (NSB) in de jaren voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog, die tijdens de oorlog collaboreerde met de nazi’s. De bezetters, de NSB en hun sympathisanten presenteerden hem van 1942 tot mei 1945 als de leider van Nederland. Na de bevrijding werd hij ter dood veroordeeld en geëxecuteerd.

Jeugd- en studiejaren
Anton Mussert werd geboren als het vierde kind van de hoofdonderwijzer van de openbare lagere school in het protestantse Werkendam, een dorp in het land van Heusden en Altena - het waterrijke gebied tussen de provincies Gelderland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. Daar werd hij op 24 juni 1894 gereformeerd gedoopt. Hij groeide op in een gezin en een omgeving waarin gezag, of dat nu van God, de landsregering of de vader des huizes af­komstig was, als het centrale element in het leven werd beschouwd. Deze getrouwheid aan het gezag, gesymboliseerd door het huis van Oranje, werd in huize Mussert gekoppeld aan die andere traditioneel-­Hollandse deugden, namelijk spaarzaamheid, ijver en fatsoen. Na de lagere school bezocht Anton Mussert (hij werd in de familiekring ’Adje’ genoemd) de Rijks-HBS in Gorinchem, waar hij in 1912 het einddiploma behaalde. Evenals zijn oudere broer Jo wilde hij beroepsofficier worden, niet zoals deze bij de land­macht, maar, meer in de vaderlandse traditie, bij de marine. Hij werd echter afgekeurd vanwege een oogdefect en niet zoals de meeste mensen denken vanwege zijn geringe lengte. Toen besloot hij weg- en waterbouwkunde te gaan studeren aan de Technische Hogeschool te Delft. Begin januari 1913 overleed zijn vader. Mussert vereerde hem en raakte door zijn dood in een diepe depressie.
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog meldde hij zich als vrijwil­liger, maar verder dan tot korporaal bij de vesting-artillerie zou hij het niet brengen. Een ernstige nierziekte was er de oorzaak van dat hij voortijdig werd afgekeurd. Thuis werd hij verpleegd door een zuster van zijn moeder. De 38-jarige Maria (’Rie’) Witlam en de 18 jaar jongere Anton vatten een diepe genegenheid voor elkaar op en traden ondanks allerlei bezwaren - vooral Antons moeder had moeite met de gedachte aan een zuster annex schoondochter en een zoon annex zwager - in 1917 met elkaar in het huwelijk. Met name gedurende de bezettingstijd werd met dit huwelijk de spot gedreven (’Wie het goede ras wil houwen, moet met zijn tante trouwen’).In 1915 hervatte hij zijn studie aan de Technische Hogeschool in Delft. In 1918 slaagde hij cum laude voor het examen civiel ingenieur.

Ingenieur
Via een baan bij Rijkswaterstaat kwam hij in 1920 te werken bij de Provinciale Waterstaat van Utrecht. Hij was hier ingenieur en later hoofdingenieur, toen hij door intriges zijn voorganger opvolgde. Mussert regelde later zelf zijn beeldvorming als bekwame ingenieur door uitgave van het boek Mussert als ingenieur (1944) door ir. J. Homan van der Heide bij de NSB-uitgeverij Nenasu. Verscheidene van zijn ontwerpen zijn uitgevoerd en functioneren nog steeds. Hij ontwierp bruggen en droeg bij aan de afwatering van de Gelderse vallei en de totstandkoming van het Amsterdam-Rijnkanaal, waar hij voorstelde schutsluizen weg te laten. Een aantal keren diende hij een nieuw plan in, zonder erbij te zeggen dat het niet origineel was, bijvoorbeeld voor het weglaten van een kanaal tussen de toekomstige Markerwaard en Flevopolder (artikel in De Ingenieur (1921)), een getijdencentrale in de Westerschelde (1923) en een voorstel voor autowegen (boekje Vrij baan voor de toekomst..(1931). Mussert was eigengereid en kon niet samenwerken.

Politieke bewustwording
Mussert was aanvankelijk lid van de Liberale Staatspartij De Vrijheidsbond. In 1925 sloten Nederland en België een overeenkomst die erop neerkwam dat de haven van Antwerpen via een kanaal werd verbonden met de Rijn en zo met het Duitse achterland. Een grote klap voor met name Rotterdam, dat zijn concurrentiepositie ernstig bedreigd zag. Mussert, de waterstaatman, kon niet aanvaarden dat het vaderland de eigen belangen zo slecht behartigde en begon met een aantal anderen een buiten-parlementaire actie. Hij richtte het Nationaal Comité op en werd er zelf secretaris van. Met een mengeling van waterstaatkundige, financiële en politieke argumenten slaagde het comité erin voldoende verzet tegen het ver­drag te organiseren om het, nadat het in de Tweede Kamer was aangeno­men, door de Eerste Kamer te laten verwerpen. De minister van Buiten­landse Zaken, jonkheer mr. dr. H.A. van Karnebeek, trad af. Mussert werd lid van de Nationale Unie van professor Carel Gerretson, een ultrarechtse groepering.

Mogelijk dat het succes van deze actie van het Nationaal Comité Mussert ertoe heeft gebracht te denken dat hij ook als politiek leider van een partij voor nationaal réveil een goed figuur zou slaan. Interessant is dat hij in het comité samenwerkte met onder anderen Cornelis van Geelkerken, met wie hij later de NSB zou oprichten, en mr. J. Zaaijer, die in 1946 de doodstraf tegen hem zou eisen. In hetzelfde jaar - 1927 - dat het Belgisch Verdrag werd verworpen, werd Mussert benoemd tot hoofdingenieur bij de Provinciale Water­staat. Daarmee had zijn kortstondige carrière in de landelijke politiek ten einde kunnen zijn. Hij verklaarde zelf tenminste:

Ik dacht er niet meer aan mij in de politiek te begeven en stortte mij met inspanning van al mijn krachten op de zee van werk welke mij wachtte.

Desondanks liet de gedachte aan een nationale opwekkingsbeweging hem niet helemaal los; steeds meer was het hem duidelijk geworden dat het vaderland in grote nood verkeerde, maar dat het klimaat van defaitisme en uitzichtloosheid door de zittende politieke partijen niet door­broken kon worden. Ze maakten immers zelf deel uit van die apathie. Mussert was ervan overtuigd dat door het falen van de democratie het land onherroepelijk afgleed naar het communisme. Dat was na 24 okto­ber 1929, het begin van de crisis op de effectenbeurs van New York, geen originele visie, maar min of meer gemeengoed bij - vooral - de kleine burgerij, waartoe Mussert qua afkomst en aanleg behoorde. In zijn ’Verantwoording’, geschreven in 1945 na zijn arrestatie, verklaarde hij:

Ons volk moest weer leren nationaal te zijn. Zoiets als het Belgisch Verdrag zag ik als gebrek aan nationaal zelfrespect. Sinds 1918 was dit systematisch ondermijnd op elk gebied. De nationale geest moest worden opgebouwd weer van onder af aan. Een nationaal réveil was noodzakelijk. Daartoe is de NSB opgericht.

 

Oprichting van de NSB
In 1931 was Mussert samen met Cornelis van Geelkerken oprichter van de NSB. Mussert wees aanvankelijk de Duitse rassenleer en het antisemitisme als on-Nederlands krachtig van de hand. Met de komst van Meinoud Rost van Tonningen werd de partij radicaler, volkser en antisemitischer. De NSB haalde halverwege de jaren ’30 maximaal 8% van de stemmen bij de verkiezingen.

De Tweede Wereldoorlog
Toen de oorlog uitbrak dook Mussert, die niet betrokken was bij de Duitse inval, onder. Hij beroemde zich erop zelf de eerste onderduiker in de oorlog te zijn geweest. Na de capitulatie van de Nederlandse strijdkrachten, kwam Mussert tevoorschijn en wierp zich op als vertegenwoordiger van het Nederlandse volk. Mussert maakte zich sterk voor de oprichting van een Groot Nederland binnen het Duitse Rijk, waarin Nederland zou worden samengevoegd met Vlaanderen, Frans Vlaanderen en later ook met Wallonië. De Duitse bezetters namen dit plan echter niet serieus. Ook Mussert zelf werd door de Duitsers niet echt serieus genomen. Wel mocht Mussert in 1941 persoonlijk de eed van trouw aan Adolf Hitler zweren. Voor het Nederlandse volk en de gewone partijgenoten werd dit geheimgehouden.

In 1942 werd Mussert door de Duitse bezetters erkend als leider van het Nederlandse volk. Mussert was tijdens de oorlog een tegenstander van het opgaan van Nederland in Duitsland en hij voerde hierover een felle strijd met Rost van Tonningen. Anton Mussert was een zwakke leider in een weinig overtuigende nationaalsocialistische partij die nog door een groot deel van de Nederlanders werd geminacht. Bij de Duitse bezetter had Mussert weinig krediet. Hitler en de SS zagen niets in deze, in hun ogen onbeduidende politicus. Musserts pogingen om zich als een imponerende leider à la Mussolini te presenteren deden geforceerd aan zodat hij zelfs in eigen kring belachelijk werd gemaakt. Aan het einde van de oorlog durfde Mussert zelfs zijn reispapieren niet meer door de Duitse bezetter te laten verlengen; hij was bang dat dat zou worden geweigerd. Mussert bleef tot het einde toe trouw aan Hitler. Toen op 1 mei 1945 het bericht kwam dat Hitler op 30 april 1945 gestorven was, prees Mussert in een proclamatie Hitler nog.

Plan-Frederiks

In 1942 stelde de Nederlandse secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken, K.J. Frederiks, een plan op om een aantal Joden dat volgens hem van maatschappelijke waarde was (bijvoorbeeld kunstenaars en oorlogsveteranen uit de Eerste Wereldoorlog) veilig te stellen in een drietal huizen in Gelderland. Deze Joden zouden op die manier niet naar vernietigingskampen hoeven te worden gestuurd. Mussert had zelf een aantal Joodse vrienden en zijn partij had voor de oorlog enkele Joodse leden gehad, dus drukte Anton Mussert er door dat deze Joden in Villa Bouchina te Doetinchem geplaatst werden. Hij stelde hierop een lijstje samen met in totaal 64 Joden, die de kans kregen om door de bezetter "beschermd" te worden, maar omdat deelname vrijwillig was, belandden er uiteindelijk slechts 9 personen in Villa Bouchina. In april 1943 werden deze zogenaamde ’Mussert-Joden’ alsnog gedeporteerd naar het concentratiekamp Theresienstadt.

Arrestatie, veroordeling en terechtstelling

Een dag na de capitulatie van de Duitse troepen, werd Anton Mussert op 7 mei 1945 op zijn kantoor in het voormalige en door de NSB in gebruik genomen Kabinet der Koningin aan de Vijverberg in ’s-Gravenhage gearresteerd. Mussert heeft niet geprobeerd om te vluchten of onder te duiken.
Vanuit de gevangenis schreef Mussert op 20 november 1945 een bewaard gebleven brief aan minister-president Schermerhorn, waarin hij verklaarde een geheime uitvinding op het gebied van de scheepvaart te hebben gedaan ("de vierde revolutie in de scheepvaart" beter dan de atoombom, mogelijk een enorme onderzeeër). Mussert zou deze uitvinding voor de Duitsers geheim hebben gehouden. Hij vroeg Schermerhorn om hem in contact te brengen met de Amerikaanse president Truman om zijn uitvinding, die van groot militair belang was, uit te leggen. Schermerhorn gaf hier geen gevolg aan. Mussert leerde Engels en hoopte naar de Verenigde Staten te mogen om aan zijn schip te werken (dit doet denken aan de positie van Wernher von Braun).

Na een proces op 27 en 28 november 1945 werd hij op 12 december 1945 door het Bijzonder Gerechtshof in Den Haag ter dood veroordeeld wegens hulpverlening aan de vijand, een aanslag op de grondwettige regering en een poging Nederland onder vreemde heerschappij te brengen.

Hoewel Mussert direct na het einde van de Tweede Wereldoorlog door velen werd gezien als de ’landverrader bij uitstek’ is de beschuldiging dat hij Nederland onder een vreemde (Duitse) heerschappij wilde brengen omstreden en ook kennelijk onjuist. Anders dan de op de SS georiënteerde vleugel van de NSB waartoe Blokzijl en Rost van Tonningen behoorden was Mussert juist nationalistisch gezind. Een fascistisch Nederland zou in zijn ogen als onafhankelijke staat in het door Duitsland gedomineerde Europa kunnen voortbestaan. Anton Mussert heeft door zijn verbond met Adolf Hitler wel hulp aan de vijand geboden en verraad gepleegd aan de grondwettige regering.

Het proces en het vonnis tegen Anton Mussert zijn juridisch gezien omstreden. Het doodvonnis werd op 20 maart 1946 door de Bijzondere Raad van Cassatie bevestigd. Op 7 mei 1946, precies een jaar na zijn arrestatie, werd Mussert op de Waalsdorpervlakte geëxecuteerd.

BRON;WIKIPEDIA

^ Terug naar boven